مفاهیم کلیدی برای ارزیابی ادعاها در مورد اثرات درمان‌ها

1
651

پیوند به مقالهٔ اصلی: http://en.testingtreatments.org/key-concepts-for-assessing-claims-about-treatment-effects/

تاریخ انتشار مقاله: شهریور ۱۳۹۶

ترجمه: احمد صوفی محمودی

 

ادعاهای بی‌پایانی دربارهٔ درمان‌های مختلف در رسانه‌های جمعی، تبلیغات و ارتباطات شخصی روزمره وجود دارد. برخی از این ادعاها درست و بعضی هم نادرست‌اند. بسیاری از ادعاها بی‌اساس‌اند: ما درستی یا نادرستی آن‌ها را نمی‌دانیم. ادعاهای واهی در مورد اثرات درمان اغلب اشتباه است. به همین ترتیب، افرادی که به این ادعاها اعتقاد دارند و بر اساس آن‌ها عمل می‌کنند، به‌خود رنج تحمیل می‌کنند. همچنین منابع را با انجام‌ندادن کارهای مفید و در عوض انجام کارهایی که به آن‌ها کمک نمی‌کند و ممکن است مضر باشند، هدر می‌دهند.

ما یک لیست از مفاهیم کلیدی را که افراد می‌توانند برای ارزیابی ادعاهای مربوط به اثرات درمان استفاده کنند، تهیه کردیم. این که آیا:

  • اساس ادعا معتبر است؟ یعنی آیا ادعا بر اساس مقایسهٔ صحیحی از روش‌های درمانی بنا شده است؟
  • نتایج این مقایسهٔ صحیح به همان مقایسه‌ها و به پیامدهای نتایج برای تصمیم‌گیری مربوط است؟
  • برای ارزیابی اعتبار و ربط ادعاهای مربوط به درمان اطلاعات اضافی مورد نیاز است؟ و اگر چنین است، چه اطلاعاتی مورد نیاز است؟

این لیست به‌عنوان یک برنامهٔ درسی برای شناسایی منابع مورد نیاز جهت کمک به افراد برای درک و کاربرد مفاهیم به‌کار می‌رود و انتظار بر این است که در هر شرایطی مناسب باشد. درمان‌های مؤثر می‌توانند مشکلات سلامت را برطرف کنند، نجات‌دهندهٔ زندگی باشند و کیفیت زندگی را بهبود ببخشند. با این حال، طبیعت یک شفادهندهٔ بزرگ است و مردم اغلب بدون درمان بهبود می‌یابند. به همین ترتیب، برخی از مشکلات سلامتی با وجود درمان ممکن است بدتر شوند یا خود درمان ممکن است باعث بدتر شدن وضعیت شود. به همین علت، شناخت مسیر طبیعی بیماری باید نقطهٔ شروع تصمیم‌گیری آگاهانه در مورد درمان باشد.

ما مفاهیم و توضیحات را به زبان ساده نوشته‌ایم. با این حال، برخی از این مفاهیم ممکن است ناآشنا و درک‌شان دشوار باشد. ما این فهرست را به‌عنوان یک ابزار آموزشی طراحی نکرده‌ایم. این به‌منزلهٔ یک چارچوب یا نقطهٔ شروع برای معلمان، روزنامه‌نگاران و سایر واسطه‌ها برای شناسایی و توسعهٔ منابع (مانند توضیحات طولانی، مثال‌ها، بازی‌ها و برنامه‌های تعاملی) برای کمک به درک و کاربرد مفاهیم است.

در مورد انتخاب زیرمجموعه‌های مفاهیم کلیدی برای تدریس به این آدرس بروید.

انتظار می رود که این فهرست یک سند «زنده» باشد، به این معنی که اصلاح، اضافه‌کردن و حذف موارد آن ممکن باشد و مورد بررسی سالانه قرار بگیرد. این لیست در واقع اصلاح‌شدهٔ لیست‌های قبلی است. به‌روزرسانی بعدی برای شهریور ۱۳۹۷ برنامه‌ریزی شده است. برای ارائهٔ نظر یا پیشنهاد، لطفاً با ما تماس بگیرید.

 

محتویات

لیست کامل مفاهیم کلیدی

نسخهٔ کنونی: شهریور ۱۳۹۶؛ به‌روز رسانی بعدی: شهریور ۱۳۹۷.

این فهرست شامل ۳۶ مفهوم است که به ۳ گروه تقسیم می‌شوند. برای توضیحات و پیوند به منابع آموزشی، روی هر کدام از این مفاهیم می‌توانید کلیک کنید.

  1. ادعاها: آیا ادعاها منطقی هستند؟
    1. درمان‌ها ممکن است آسیب‌زا باشند
    2. روایت‌ها و مشاهدات شخصی شواهدی غیر قابل اعتماد هستند
    3. همراهی با علیت متفاوت است
    4. روش معمول همیشه بر پایهٔ شواهد نیست
    5. جدیدتر لزوماً بهتر نیست
    6. نظر کارشناس همیشه درست نیست
    7. مراقب تضاد منافع باشید
    8. بیش‌تر لزوماً بهتر نیست
    9. زودتر لزوماً بهتر نیست
    10. امید می‌تواند به انتظارات غیر واقعی بینجامد
    11. توضیحات در مورد چگونگی اثر درمان می‌تواند اشتباه باشد
    12. اثرات چشم‌گیر درمانی نادر است
  2. مقایسه‌ها: آیا مقایسه‌ها بی‌طرفانه و قابل اعتماد هستند؟
    1. برای شناسایی اثرات درمان، مقایسه مورد نیاز است
    2. گروه‌های مقایسه باید مشابه باشند
    3. نتایج افراد باید در گروه‌های اصلی آن‌ها تجزیه و تحلیل شود
    4. با گروه‌های مقایسه باید به‌طور مساوی برخورد شود
    5. افراد نباید از درمان خود خبر داشته باشند
    6. نتایج افراد باید به‌طور مشابه ارزیابی شود
    7. وضعیت همهٔ افراد باید پیگیری شود
    8. همهٔ مقایسه‌های بی‌طرفانه و مرتبط را در نظر بگیرید
    9. مرورهای مقایسه‌های بی‌طرفانه باید ساختارمند باشد
    10. مرورهای کارشناسان و مقالات تضمین‌کنندهٔ اطلاعات قابل اطمینان نیستند
    11. تمام مقایسه‌ها و نتایجِ بی‌طرفانه باید گزارش شود
    12. تجزیه و تحلیل زیرگروه‌ها ممکن است گمراه‌کننده باشد
    13. اندازه‌گیری نسبی اثرات می‌تواند گمراه‌کننده باشد
    14. میانگین مقادیر اثرات می‌تواند گمراه‌کننده باشد
    15. مقایسهٔ بی‌طرفانه با تعداد کمی از افراد یا نتایج می‌تواند گمراه‌کننده باشد
    16. فاصلهٔ اطمینان (Confidence Interval) باید گزارش شود
    17. «معنی‌داری آماری» را با «اهمیت» اشتباه نگیرید
    18. «هیچ شواهدی از وجود تفاوت» را با «شواهدی از عدم وجود تفاوت» اشتباه نگیرید
  3. انتخاب‌ها: انتخاب آگاهانه
    1. آیا نتایج به‌دست‌آمده برای شما مهم است؟
    2. آیا شما با افراد مورد مطالعه بسیار متفاوت هستید؟
    3. آیا انجام درمان در محیط کار شما عملی است؟
    4. آیا مقایسه‌های مربوط به درمان با شرایط شما مطابقت دارد؟
    5. شواهد چقدر مطمئن هستند؟
    6. آیا مزایا از معایب بیش‌تر است؟

 

ادعاها: آیا ادعاها منطقی هستند؟

همهٔ ادعاهای مربوط به اثرات درمان قابل اعتماد نیستند. تصمیم‌های درمانی آگاهانه به اطلاعات قابل اعتماد نیاز دارند.

۱-۱  درمان‌ها ممکن است آسیب‌زا باشند

مردم اغلب در مورد مزایای درمان‌ها اغراق می‌کنند و آسیب‌های بالقوه را نادیده می‌گیرند یا کم‌اهمیت تلقی می‌کنند. در هر صورت درمان‌های کمی ۱۰۰٪ ایمن هستند.

نتیجه‌گیری: همیشه در نظر داشته باشید که یک درمان ممکن است اثرات مضری داشته باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۲ روایت‌ها و مشاهدات شخصی شواهدی غیر قابل اعتماد هستند

مردم اغلب معتقدند که بهبود یک مشکل سلامتی (به عنوان مثال بهبودی از یک بیماری) به‌دلیل دریافت درمان است. به‌صورتی مشابه، ممکن است باور داشته باشند که یک نتیجهٔ نامطلوب سلامتی به‌دلیل دریافت درمان است. با این حال، این واقعیت که فرد پس از دریافت درمان بهتر شده است، به این معنی نیست که درمان باعث بهبودی شده است یا این که دیگران نیز با دریافت درمان مشابهی بهبود می‌یابند. بهبودی حتا بدون درمان هم ممکن است رخ دهد.

نتیجه‌گیری: ادعاهای مربوط به اثرات یک درمان ممکن است گمراه‌کننده باشد؛ در صورتی که بر اساس روایت‌ها و مشاهدات شخصی مربوط به بهبود وضعیت سلامتی افراد به‌علت آن درمان یا بر اساس درمان‌هایی که مورد ارزیابی با مرورهای ساختارمند مقایسه‌های بی‌طرفانه قرارنگرفته‌اند، باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۳ همراهی با علیت متفاوت است

این واقعیت که یک نتیجهٔ درمانی (یعنی سود یا آسیب بالقوه) همراه با درمان اتفاق افتاده است، به این معنی نیست که درمان باعث نتیجه شده است. به عنوان مثال، افرادی که درمانی را دریافت می‌کنند، ممکن است از کسانی که آن درمان را دریافت نمی‌کنند، سالم‌تر و و شرایط زندگی بهتری داشته باشند. بنابراین، افرادی که درمان را دریافت می‌کنند، ممکن است از آن درمان سود ببرند، اما تفاوت در نتایج ممکن است بیش‌تر به خاطر این سالم‌تربودن و داشتن شرایط زندگی بهتری باشد و نه به‌دلیل دریافت آن درمان.

نتیجه‌گیری: تا زمانی که دلایل دیگر برای ارتباط بین نتیجه و درمان با یک مقایسهٔ بی‌طرفانه رد نشود، نباید فرض کرد که آن نتیجه حاصل درمان است.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۴ روش معمول همیشه بر پایهٔ شواهد نیست

درمان‌هایی که به شیوهٔ مناسبی ارزیابی نشده‌اند، اما به‌طور گسترده‌ای یا برای زمانی طولانی مورد استفاده قرار گرفته‌اند، اغلب مفید و کارا تلقی می‌شوند. با این حال، گاهی اوقات ممکن است این درمان‌ها ایمن نباشند یا مزایای آن‌ها مورد تردید باشد.

نتیجه‌گیری: تصور نکنید که درمان‌ها صرفاً به‌خاطر استفادهٔ گسترده یا استفاده در طی زمان طولانی سودمند و ایمن هستند. تنها در صورتی می‌توان درمانی را سودمند و ایمن دانست که در مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ درمان‌ها این موضوع اثبات شود.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۵ جدیدتر لزوماً بهتر نیست

درمان‌های جدید اغلب صرفاً به این دلیل که جدیدتر یا گران‌تر هستند، بهتر دانسته می‌شوند. با این حال، آن‌ها اکثراً تنها کمی نسبت به دیگر درمان‌های موجود بهتر هستند. برای مثال، بعضی از عوارض جانبی درمان با گذشت زمان ظاهر می‌شوند و ممکن است این موضوع بدون پیگیری طولانی‌مدت ظاهر نشود.

نتیجه‌گیری: یک درمان نباید صرفاً به‌دلیل جدیدبودن، داشتن نام تجاری یا گران‌بودن مفید و ایمن دانسته شود.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۶ نظر کارشناس همیشه درست نیست

پزشکان، پژوهشگران، سازمان‌ها و سایر مقامات اغلب در مورد اثرات درمان اختلاف نظر دارند. این شاید به این دلیل است که نظرات آن‌ها همیشه بر مبنای مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ درمان‌ها نیست.

نتیجه‌گیری: نباید به نظرات کارشناسان یا مقامات دیگر در مورد اثرات درمان اتکا کرد، مگر این‌که آن‌ها به‌طور واضح نظرات خود را بر اساس مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ درمان‌ها پایه‌ریزی کنند.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۷ مراقب تضاد منافع باشید

افرادی که علاوه بر تمایل به کمک به مردم، علاقه‌مند به ترویج یک درمان هستند (مثلاً برای کسب درآمد)، ممکن است مزایای درمان را بیش از حد برجسته نشان دهند و اثرات مضر بالقوه را نادیده بگیرند. برعکس، ممکن است مردم به دلایلی از قبیل رسوم فرهنگی با یک درمان مخالف باشند.

نتیجه‌گیری: در مورد تضاد منافع افرادی که ادعا می‌کنند که یک درمان مؤثر است، سؤال کنید. اگر آن‌ها تضاد منافع داشته باشند، مراقب باشید که با ادعاهای آن‌ها دربارهٔ اثرات درمان به اشتباه نیفتید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۸ بیش‌تر لزوماً بهتر نیست

افزایش دوز یا مقدار یک درمان (به عنوان مثال، تعداد قرص‌های ویتامین مصرفی) اغلب بدون افزایش اثرات مفید درمان، تنها آسیب‌ها را افزایش می‌دهند.

نتیجه‌گیری: اگر تصور می‌شود که درمانی مفید است، تصور نکنید که مقدار بیش‌تر آن بهتر است.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۹ زودتر لزوماً بهتر نیست

اغلب مردم تصور می‌کنند که تشخیص زودرس بیماری منجر به نتایج درمانی بهتر می‌شود. با این حال، غربالگری افراد برای تشخیص بیماری تنها به دو شرط قابل قبول است. اول این یک درمان مؤثر باید وجود داشته باشد و دوم هم این که وضعیت سلامتی افرادی که قبل از بروز نشانه‌های این بیماری درمان می‌شوند، باید بهتر از افرادی باشند که بعد از بروز نشانه‌های این بیماری مورد درمان قرار می‌گیرند. تست‌های غربالگری ممکن است دقیق نباشند (مثلاً بیماردانستن افرادی که بیماری ندارند). غربالگری همچنین می‌تواند باعث ایجاد آسیب شود، چرا که به افراد قبل از ایجاد بیماری برچسب بیمار می‌زند و همچنین اثرات جانبی آزمایش‌ها و درمان‌ها احتمالاً موجب آسیب می‌شوند.

نتیجه گیری: نباید تصور شود که تشخیص زودهنگام بیماری پیش از ارزیابی در مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانه بین افراد غربالگری‌شده و غربالگری‌نشده ارزشمند است.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۱۰ امید می‌تواند به انتظارات غیر واقعی بینجامد

امید می‌تواند چیز خوبی باشد، اما گاهی اوقات بیمارانی که نیازمند درمان یا ناامید هستند، به تأثیر درمان امیدوارند و تصور می‌کنند که درمان‌ها آسیب‌زا نیستند. به همین ترتیب، ترس می‌تواند مردم را به استفاده از درمان‌های غیر مؤثر و آسیب‌زا هدایت کند. در نتیجه، ممکن است مردم زمان و پول را برای درمان‌هایی که مفیدبودن آن‌ها هرگز اثبات نشده یا احتمال آسیب‌زایی آن‌ها وجود دارد، مصرف کنند.

نتیجه‌گیری: صرفاً به این دلیل که به مفیدبودن یک درمان امید دارید، نباید تصور کنید که آن درمان مفید یا بی‌خطر است یا ارزش هزینه‌کردن را دارد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۱۱ توضیحات در مورد چگونگی اثر درمان می‌تواند اشتباه باشد

درمان‌هایی که در تئوری باید مؤثر باشند، اغلب در عمل کار نمی‌کنند یا ممکن است آسیب‌زا باشند. توضیح در مورد این که چگونه یک درمان ممکن است مؤثر باشد، تضمین‌کنندهٔ تأثیر یا بی‌خطربودن آن نیست.

نتیجه‌گیری: نباید ادعاها در مورد تأثیرات درمان‌ها را بر اساس توضیحات چگونگی اثرات آن درست تلقی کرد، مگر این‌که آن درمان‌ها بر اساس مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ درمان‌ها ارزیابی شده باشند.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۱-۱۲ اثرات چشم‌گیر درمانی نادر است

اثرات بزرگ (که در آن به همه یا تقریباً تمام افراد تحت درمان سود یا ضرر می‌رساند) بدون مقایسه‌های بی‌طرفانه نیز قابل تشخیص هستند، ولی درمان‌های اندکی این گونه‌اند.

نتیجه‌گیری: ادعا در مورد اثرات بزرگ احتمالاً اشتباه هستند. از درمان‌ها به جای اثرات چشم‌گیر، انتظار اثرات متوسط، کوچک یا جزئی را داشته باشید. در مورد ادعای اثرات کوچک یا متوسط یک درمان نیز تا وقتی بر اساس مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ درمان‌ها نباشد، به آن‌ها تکیه نکنید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

 

مقایسه‌ها: آیا مقایسه‌ها بی‌طرفانه و قابل اعتماد هستند؟

تصمیمات درمانی آگاهانه به مرورهای ساختارمند از مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ درمان‌ها نیاز دارد، یعنی مقایسه‌هایی که برای به‌حداقل‌رساندن خطر خطاهای ساختارمند و تصادفی طراحی شده‌اند. خلاصه‌های غیر ساختارمند می‌توانند گمراه‌کننده باشند و همهٔ مقایسه‌های درمان‌ها نیز بی‌طرفانه نیستند.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱ برای شناسایی اثرات درمان، مقایسه مورد نیاز است

اگر درمان با چیز دیگری مقایسه نشود، نمی‌توان دریافت که بدون آن درمان چه اتفاقی می‌افتد، بنابراین نمی‌شود به‌راحتی نتایج را به آن درمان نسبت داد.

نتیجه‌گیری: همیشه هنگام سنجیدن ادعاهای مربوط به اثرات درمان به مقایسه‌ها دقت کنید. ادعاهایی که بر اساس مقایسه‌های مناسب نیستند، غیر قابل اعتمادند.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۲ گروه‌های مقایسه باید مشابه باشند

اگر افراد حاضر در گروه‌های مقایسهٔ درمان، به غیر از نوع درمان دریافتی، در خصوصیات دیگری نیز با هم اختلاف داشته باشند، اثرات ظاهری درمان ممکن است بیش‌تر به‌دلیل وجود این اختلافات باشد تا اثرات واقعی آن درمان. تفاوت‌های ویژگی‌های افراد در گروه‌های مقایسه ممکن است منجر به برآوردهای بیش‌تر یا کم‌تر از اثرات آن درمان شود. یک روش مانند تخصیص افراد به درمان‌های مختلف با نسبت‌دادن اعداد تصادفی به آن‌ها (معادل پرتاب یک سکه) بهترین راه برای اطمینان از این است که گروه‌های مقایسه‌شده ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری و غیر قابل اندازه‌گیری مشابهی دارند.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسه‌های غیر تصادفی درمان (به‌عنوان مثال، در صورتی که افراد مورد مقایسه در انتخاب درمان مختار باشند) احتیاط کنید. مخصوصاً هنگامی که مطمئن نیستید که ویژگی‌های گروه‌های مورد مقایسه مشابه هستند، بسیار محتاط باشید. اگر افراد به‌طور تصادفی در گروه‌های مقایسهٔ درمان پخش نشده باشند، بپرسید، در مورد این بپرسید که آیا اختلافات مهمی بین گروه‌ها وجود داشته که احتمالاً موجب بزرگ‌تر یا کوچک‌تر شدن برآوردهای اثرات درمان شده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۳ نتایج افراد باید در گروه‌های اصلی آن‌ها تجزیه و تحلیل شود

توزیع تصادفی کمک می‌کند که از ویژگی‌های مشابه گروه‌ها اطمینان حاصل شود. با این حال، افراد گاهی درمان‌های اختصاص‌داده‌شده را دریافت یا مصرف نمی‌کنند. خصوصیات این افراد اغلب با کسانی که درمان اختصاص‌داده‌شده را مصرف می‌کنند، متفاوت است. بنابراین، خارج‌کردن افرادی که درمان اختصاص‌داده‌شده را دریافت نکردند از تجزیه و تحلیل، ممکن است به این معنی باشد که دیگر با دیگران مقایسه نمی‌شوند.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسه‌های درمان، در صورت محاسبهٔ نتیجهٔ بیماران در گروهی که به آن‌ها اختصاص داده نشده است، محتاط باشید. برای مثال، در مقایسهٔ عمل جراحی با درمان دارویی، افرادی که در انتظار عمل جراحی جان خود را از دست می‌دهند، باید در گروه جراحی شمارش شوند، حتا اگر جراحی نشده باشند.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۴ با گروه‌های مقایسه باید به‌طور مساوی برخورد شود

به‌غیر از درمان‌های مورد مقایسه، افرادی تمام گروه‌ها باید مراقبت‌های مشابهی را دریافت کنند. مثلاً در صورتی که افراد یک گروه بیش‌تر از افراد گروه دیگر توجه و مراقبت دریافت کنند، تفاوت در نتایج ممکن است بیش‌تر از نوع درمان دریافتی، ناشی از تفاوت در میزان توجه به هر گروه باشد. یکی از راه های پیشگیری از این کار بی‌خبر (به‌اصطلاح «کور») نگه‌داشتن ارائه‌دهندگان از نوع درمانی است که به افراد عرضه می‌کنند.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسه‌های درمانی در صورتی که با افراد در گروه‌های مورد مقایسه به‌طور مشابه (به غیر از تفاوت در درمان‌های در حال مقایسه) رفتار نشود، مراقب باشید. نتایج این مقایسه‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۵ افراد نباید از درمان خود خبر داشته باشند

افراد حاضر در یک گروه درمانی ممکن است پیشرفت‌هایی (مثلا درد کم‌تری) داشته باشند، به دلیل این که یا آن‌ها گمان می‌برند که درمان بهتر را دریافت می‌کنند، حتا اگر درمان واقعاً بهتر نباشد (این موضوع اصطلاحاً اثر دارونما نامیده می‌شود) یا به این دلیل که آن‌ها رفتار متفاوتی دارند (به‌علت دانستن این که چه درمانی دریافت می‌کنند، در مقایسه با نحوهٔ رفتار آن‌ها در صورتی که نوع درمان را ندانند). اگر افراد بدانند که درمان بهتری دریافت می‌کنند («کور» نباشند)، همه یا برخی از اثرات ظاهری درمان ممکن است به دلیل اثر دارونما یا رفتار متفاوت دریافت‌کنندگان باشد.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسه‌های درمانی در صورتی که شرکت‌کنندگان در مورد نوع درمان دریافتی اطلاع داشته‌اند، احتیاط کنید، چرا که این مسئله ممکن است روی انتظارات و رفتار آن‌ها تأثیر گذاشته باشد. نتایج چنین مقایسه‌هایی می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۶ نتایج افراد باید به‌طور مشابه ارزیابی شود

اگر نتیجه در دو گروه مورد مقایسه به‌صورت متفاوتی اندازه‌گیری شود، اختلاف در نتیجه ممکن است بیش‌تر ناشی از نحوهٔ اندازه‌گیری باشد تا نوع درمان دریافت‌شده در هر گروه. به‌عنوان مثال، اگر کسانی که نتایج را ارزیابی می‌کنند، معتقد باشند که درمان خاصی مفید است و بدانند که کدام بیماران این درمان را دریافت کرده‌اند، احتمال بیش‌تری دارد که در افرادی که آن درمان را دریافت کرده‌اند، نتایج  بهتری مشاهده کنند. یکی از راه‌های جلوگیری از این اتفاق، بی‌اطلاع («کور») نگه‌داشتن ارزیابی‌کنندگان از نحوهٔ توزیع درمان‌هاست. این مسئله برای نتایج «عینی» مانند مرگ کم‌تر از نتایج «غیر عینی» مانند درد مهم است.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسهٔ درمان‌ها در صورتی که نتایج در گروه‌های مختلف به‌صورت یکسان اندازه گیری نشود، احتیاط کنید. نتایج این مقایسه‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۷ وضعیت همهٔ افراد باید پیگیری شود

وضعیت افرادی از گروه‌های مورد مقایسه که تا انتهای مطالعه پیگیری نمی‌شود، ممکن است نتایج بدتری نسبت به وضعیت کسانی که پیگیری می‌شوند، داشته باشد. به‌عنوان مثال، ممکن است آن‌ها به‌علت مفیدنبودن درمان یا عوارض جانبی از مطالعه کنار گذاشته شوند. اگر این افراد از پژوهش حذف شوند، یافته‌های این پژوهش ممکن است گمراه‌کننده باشد.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسهٔ درمانی که بسیاری از افراد پیگیری نشده‌اند یا تفاوت بسیاری بین گروه‌های از نظر درصد افراد پیگیری‌نشده وجود دارد، احتیاط کنید. نتایج این مقایسه‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۸ همهٔ مقایسه‌های بی‌طرفانه و مرتبط را در نظر بگیرید

تنها یک مقایسه بین درمان‌ها به‌ندرت شواهدی قطعی ارائه می‌دهد و نتایج اغلب شامل مقایسه‌هایی دیگر در مورد همان درمان است. این مقایسه‌های دیگر ممکن است نتایج متفاوتی داشته باشند یا ممکن است به ارائهٔ برآوردهای قابل اعتماد و دقیق از اثرات درمان‌ها کمک کند.

نتیجه‌گیری: همه مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ مربوطه را در نظر بگیرید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۹ مرورهای مقایسه‌های بی‌طرفانه باید ساختارمند باشد

مرورهایی که از روش‌های ساختارمند استفاده نمی‌کنند، ممکن است منجر به برآوردهای دارای سوگیری یا غیر دقیق اثرات درمان شوند، زیرا انتخاب مطالعات برای واردکردن در پژوهش ممکن است دارای سوگیری باشد یا با این روش‌ها ممکن است برخی مطالعات پیدا نشوند. علاوه بر این، ارزیابی برخی از مطالعات ممکن است دارای سوگیری باشد یا ترکیب نتایج مطالعات انتخاب‌شده ممکن است ناکافی یا نامناسب باشد.

نتیجه‌گیری: در صورت امکان، از مرورهای ساختارمند مقایسه‌های بی‌طرفانه به‌جای مرورهای غیر ساختارمند برای تقویت تصمیمات خود استفاده کنید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۰ مرورهای کارشناسان و مقالات تضمین‌کنندهٔ اطلاعات قابل اطمینان نیستند

حتا اگر مقایسه‌ای از درمان‌ها در یک مجله معتبر منتشر شده باشد، ممکن است مقایسه‌ای بی‌طرفانه نباشد و نتایج قابل اعتماد نباشد. مرور کارشناسان (ارزیابی یک مطالعه توسط دیگران که در همان زمینه کار می‌کنند) تضمین نمی‌کند که مطالعات منتشرشده قابل اعتماد باشند. ارزیابی‌ها متفاوت هستند و ممکن است ساختارمند نباشند.

نتیجه‌گیری: همیشه در نظر داشته باشید که آیا مقایسهٔ اثرات درمان بی‌طرفانه و نتایج قابل اعتمادند یا خیر. بررسی کارشناس یک شاخص ضعیف برای ارزیابی قابلیت اطمینان است.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۱ تمام مقایسه‌ها و نتایجِ بی‌طرفانه باید گزارش شود

بسیاری از مقایسه‌های بی‌طرفانه هرگز منتشر نمی‌شود و نتایج گاهی اوقات نادیده گرفته می‌شوند. نتایجی که منتشر می‌شوند احتمال دارد بیش‌تر نتایج مطلوب را گزارش کنند. در نتیجه، گزارش‌های منتشر شده گاهی اثرات مثبت درمان‌ها را بیش‌تر از واقع و اثرات نامطلوب را کم‌تر تخمین می‌زند. سوگیری در زمینهٔ گزارش‌ندادن همهٔ بخش‌های پژوهش یک مشکل عمده است که تا به حال حل نشده است. این تخلف علمی و اخلاقی است و منابع تحقیقاتی را هدر می‌دهد.

نتیجه‌گیری: از خطر سوگیری در زمینهٔ گزارش‌ندادن همهٔ مقایسه‌های بی‌طرفانه آگاهی داشته باشید، چه نویسندگان مرورهای ساختارمند این خطر را مورد توجه قرار داده باشند یا خیر.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۲ تجزیه و تحلیل زیرگروه‌ها ممکن است گمراه‌کننده باشد

مقایسه‌های درمان‌ها اغلب نتایج را برای یک گروه انتخابی از شرکت‌کنندگان برای ارزیابی این که آیا اثر آن درمان برای افراد مختلف (مثلاً مردان و زنان یا گروه‌های سنی مختلف) متفاوت است، گزارش می‌دهد. این تجزیه و تحلیل‌ها اغلب به‌صورتی ضعیف برنامه‌ریزی و گزارش شده‌اند. بیش‌تر تأثیرات افتراقی این «نتایج زیرگروه‌ها» احتمالاً تصادفی هستند و تفاوت‌های واقعی را نشان نمی‌دهند.

نتیجه‌گیری: یافته‌های مبتنی بر نتایج زیرگروه‌ها در مقایسه درمان‌ها ممکن است گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۳ اندازه‌گیری نسبی اثرات می‌تواند گمراه‌کننده باشد

اندازه‌گیری‌های نسبی اثرات (مثلاً مقایسهٔ نسبت احتمال یک نتیجه در یک گروه درمانی با نسبت احتمال آن نتیجه در گروه مقایسه) برای قضاوت در مورد اهمیت تفاوت (بین احتمال نتایج) کافی نیست. یک اثر نسبی ممکن است این تصور را بیان کند که یک تفاوت زمانی که احتمال رخداد آن نتیجه کم باشد، بزرگ‌تر از میزان واقعی آن است.

به‌عنوان مثال، اگر درمانی احتمال ابتلا به بیماری‌ای (با خطر ابتلای ۲ در ۱۰۰) را ۵۰٪ کاهش دهد، اما همچنین آسیب‌زا باشد، دریافت آن درمان ممکن است ارزشمند باشد. اما اگر خطر ابتلا به آن بیماری ۲ در ۱۰۰۰۰ باشد، دریافت آن درمان ارزشمند نیست، حتا اگر اثر نسبی یکسان باشد.

نتیجه‌گیری: همیشه اثرات مطلق درمان‌ها (تفاوت در نتایج بین گروه‌های درمانی مقایسه‌شده) را در نظر بگیرید. تصمیم‌گیری درمانی را تنها با توجه به اثرات نسبی انجام ندهید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۴ میانگین مقادیر اثرات می‌تواند گمراه‌کننده باشد

برای نتایجی که بر اساس مقیاس اندازه‌گیری می‌شوند (مانند وزن یا درد)، تفاوت بین میانگین‌ها در یک گروه درمانی و یک گروه مقایسه ممکن است مشخص نکند که چند نفر چنان تغییرات بزرگی را تجربه کرده‌اند (مثلاً در وزن یا درد) که آن را متوجه شوند یا برای آن‌ها اهمیت داشته باشد.

نتیجه‌گیری: هنگامی که نتایج بر اساس یک مقیاس اندازه‌گیری می‌شوند، نمی‌توان فرض کرد که هر کس ​​اثر متوسط آن درمان را تجربه کرده است.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۵ مقایسهٔ بی‌طرفانه با تعداد کمی از افراد یا نتایج می‌تواند گمراه‌کننده باشد

هنگامی که تنها چند نتیجه وجود دارد، تفاوت در فراوانی نتایج بین گروه‌های مقایسهٔ درمانی ممکن است صرفاً تصادفی رخ داده باشد و ممکن است به‌اشتباه مربوط به تفاوت بین درمان‌ها ربط داده شود.

نتیجه‌گیری: در مورد تکیه بر نتایج مقایسه‌های درمانی با نتایج اندک احتیاط کنید. نتایج این مقایسه‌ها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۶ فاصلهٔ اطمینان (Confidence Interval) باید گزارش شود

تفاوت‌های مشاهده‌شده در نتایج، بهترین برآورد از میزان تأثیر یا بی‌خطربودن درمان‌هاست (یا خواهد بود، اگر مقایسه بین افراد بسیار بیش‌تر انجام شود). با این حال، به‌دلیل احتمال تصادفی‌بودن، تفاوت واقعی ممکن است بزرگ‌تر یا کوچک‌تر باشد. فاصلهٔ اطمینان دامنه‌ای است که پس از در نظرگرفتن احتمال تصادفی‌بودن، اختلاف واقعی در بین آن قرار دارد. اگر چه فاصلهٔ اطمینان (حاشیهٔ خطا) از مقدار P اطلاعات بیش‌تری را ارائه می‌دهد، اما اغلب مقدار P گزارش می‌شود. مقادیر P اغلب به‌اشتباه و به‌معنی داشتن تأثیر مهم درمان‌ها تفسیر می‌شود.

نتیجه‌گیری: فهمیدن یک فاصلهٔ اطمینان ممکن است برای درک قابل اطمینان‌بودن یک اثر درمانی ضروری باشد. هر گاه امکان‌پذیر بود، فواصل اطمینان را در هنگام ارزیابی اثرات درمان در نظر بگیرید. با تکیه بر مقادیر P به اشتباه نیفتید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۷ «معنی‌داری آماری» را با «اهمیت» اشتباه نگیرید

معنی‌داری آماری اغلب با اهمیت اشتباه گرفته می‌شود. محدودهٔ در نظرگرفتن یک نتیجه به‌عنوان معنی‌دار از لحاظ آماری قراردادی است و نتایجی که از لحاظ آماری غیر معنی‌دارند، می‌توانند آموزنده (نشان بدهد که بسیار بعید است درمان دارای یک اثر مهم باشد) یا غیر قاطع (نشان بدهد که اثرات نسبی درمان‌های مقایسه‌شده نامعلوم است) باشد.

نتیجه‌گیری: ادعا در مورد نتایج معنی‌دار یا غیر معنی‌دار معمولاً به معنی معنی‌داری یا غیر معنی‌داری از لحاظ آماری است. این موضوع با اهمیت‌داشتن متفاوت است. با چنین ادعاهایی به اشتباه نیفتید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۲-۱۸ «هیچ شواهدی از وجود تفاوت» را با «شواهدی از عدم وجود تفاوت» اشتباه نگیرید

مرورهای ساختارمند گاهی نتیجه می‌گیرند که «هیچ شواهدی» از تأثیر، تا زمان وجود عدم قطعیت بین تفاوت دو روش، وجود ندارد. این اغلب به‌اشتباه به‌صورت عدم تفاوت بین درمان‌های مورد مقایسه تفسیر می‌شود. در هر صورت، مطالعات هرگز نمی‌توانند نشان دهند که هیچ «اثر» یا «تفاوت»ی وجود ندارد. پژوهش‌ها فقط می‌توانند اثرات و اختلافات مهم را تشخیص دهند.

نتیجه‌گیری: با اظهاراتی مانند «بدون اثر» یا «بدون تفاوت» بین درمان‌ها گمراه نشوید. در عوض، درجه‌ای را که می‌توان با اطمینان یک تفاوت مهم را تشخیص داد، در نظر بگیرید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

 

انتخاب‌ها: انتخاب آگاهانه

انتخاب درمان آگاهانه نیاز به قضاوت دربارهٔ ارتباط و اهمیت دارند. نتایج مقایسه‌های بی‌طرفانهٔ مشخص ممکن است برای شما مناسب نباشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۳-۱ آیا نتایج به‌دست‌آمده برای شما مهم است؟

یک مقایسه بی‌طرفانه ممکن است شامل تمام نتایج مربوط به درمان‌ها نباشد. بیماران، متخصصان و محققان ممکن است دیدگاه های مختلفی در مورد اهمیت نتایج داشته باشند. به‌عنوان مثال، مطالعات معمولاً نتایجی نظیر بی‌نظمی ریتم قلب را معادل نتایج مهمی مانند مرگ پس از حملهٔ قلبی در نظر می‌گیرند. با این حال، اثرات درمان بر نتایج جایگزین اغلب یک شاخص قابل اعتماد از اثرات بر پیامدهای مهم را نشان نمی‌دهند.

نتیجه‌گیری: همیشه این احتمال را در نظر بگیرید که نتایجی که برای شما اهمیت دارد، ممکن است در مقایسه‌های بی‌طرفانه مورد توجه قرار نگرفته باشد. با نتایج جایگزین به‌اشتباه نیفتید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۳-۲ آیا شما با افراد مورد مطالعه بسیار متفاوت هستید؟

مرورهای ساختارمند از مطالعاتی که فقط شامل حیوانات و یا اقلیت مشخصی از مردم هستند، بعید است که نتایجی مربوط به اکثر مردم را ارائه دهد.

نتیجه‌گیری: نتایج مرورهای ساختارمند مطالعات در مورد حیوانات و یا گروه‌های بسیار مشخص افراد ممکن است گمراه‌کننده باشد.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۳-۳ آیا انجام درمان در محیط کار شما عملی است؟

مقایسه‌ای بی‌طرفانه از اثرات یک روش جراحی که در بیمارستانی تخصصی انجام شده، ممکن است برآورد قابل اعتمادی از اثرات و بی‌خطربودن انجام همان روش در شرایط دیگری را ارائه ندهد. به‌طور مشابه، مقایسهٔ یک داروی جدید با یک دارو یا دوز که معمولاً مورد استفاده قرار نمی‌گیرد (که ممکن است اثر و یا ایمنی کم‌تری نسبت به موارد معمول داشته باشد)، برآورد خوبی از خصوصیات داروی جدید نسبت به داروهای حال حاضر نمی‌دهد.

نتیجه‌گیری: توجه داشته باشید که شرایط شما ممکن است با شرایط مطالعات متفاوت باشد و نتایج آن مطالعات در شرایط شما به‌دست نیاید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۳-۴ آیا مقایسه‌های مربوط به درمان با شرایط شما مطابقت دارد؟

برخی از مقایسه‌های درمانی برای تشخیص این طراحی شده‌اند که آیا درمان می‌تواند در شرایط ایده‌ئال نتیجه بدهد؛ مثلاً با وجود افرادی که بیش‌ترین احتمال سودبردن و موافقت با آن را دارند و همچنین با کادر درمانی‌ای بسیار آموزش‌دیده که آن درمان را دقیقاً همانطور که در نظر گرفته شده، ارائه می‌کنند. این مقایسه‌ها که گاهی اوقات مطالعات توصیفی یا اثربخشی نامیده می‌شوند، ممکن است منعکس‌کنندهٔ اتفاقات در شرایط معمول نباشند.

نتیجه‌گیری: توجه داشته باشید که نتایج مطالعات با هدف یافتن این که آیا یک درمان ممکن است اثرگذار باشد، مزایای درمان را بیش از شرایط معمول ارزیابی می‌کند.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۳-۵ شواهد چقدر مطمئن هستند؟

درجهٔ اطمینان شواهد (میزان که پژوهش یک نشانهٔ خوب از اثرات احتمالی درمان را ارائه می‌دهد) می‌تواند بر تصمیمات درمانی افراد تأثیر بگذارد. چرا که ممکن است شخصی تصمیم بگیرد که در صورت درجهٔ اطمینان شواهد کم یا بسیار کم، برای آن درمان هزینه نکند. میزان مطمئن‌بودن شواهد به بی‌طرف‌بودن مقایسه‌ها، خطر به‌اشتباه‌افتادن به‌صورت تصادفی و میزان ارتباط مستقیم شواهد بستگی دارد. مرورهای ساختارمند بهترین مبنا را برای این قضاوت‌ها ارائه می‌دهند و باید یک ارزیابی از درجهٔ اطمینان شواهد بر اساس این قضاوت‌ها را گزارش دهند.

نتیجه‌گیری: هنگام استفاده از یافته‌های مرورهای ساختارمند برای تقویت تصمیمات خود، همیشه میزان اطمینان شواهد را در نظر بگیرید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

۳-۶ آیا مزایا از معایب بیش‌تر است؟

تصمیمات در مورد این که آیا باید از یک درمان استفاده شود یا خیر، باید با تعادل بین مزایای و آسیب‌های بالقوه، هزینه‌ها و سایر مزایا و معایب درمان اتخاذ شود. این تعادل اغلب به خطر ابتدایی (یعنی احتمال این که فردی یک رویداد نامطلوب را تجربه کند) یا شدت علائم بستگی دارد. تعادل بین مزایا و معایب یک درمان بیش‌تر احتمال دارد که به افرادی با خطر ابتدایی بالاتر یا علائم شدیدتر کمک کند.

نتیجه‌گیری: همیشه تعادل بین مزایا و معایب درمان‌ها را با در نظر گرفتن خطر ابتدایی یا شدت علائم در نظر بگیرید.

منابع بیش‌تر برای یادگیری

یک دیدگاه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.