معنی‌داری آماری در مقابل معنی‌داری بالینی

0
1154

پیوند به مقالهٔ اصلی: https://www.students4bestevidence.net/statistical-significance-vs-clinical-significance/

تاریخ انتشار مقاله: ۳ فروردین ۱۳۹۶

ترجمه: احمد صوفی محمودی

 

چه می‌شود اگر من به شما بگویم که من یک مطالعه انجام داده‌ام که نشان می‌دهد یک قرص به‌تنهایی می‌تواند خستگی را بدون هیچ گونه عوارض جانبی به‌صورت معنی‌داری کاهش دهد؟

آیا شما آن را امتحان می‌کنید؟ یا آن را توصیه می‌کنید؟ یا اطلاعات بیش‌تری برای تصمیم‌گیری درخواست می‌کنید؟ شاید شما کمی مردد هستید. من نتایج را به شما نشان خواهم داد، پس فوراً تصمیم نگیرید.

از این‌جا به بعد بر اساس این سناریو جلو می‌رویم…

قبل از این که من نتایج مطالعه را به شما بگویم، شما باید بدانید که چگونه انجام شده است.

  • ابتدا گروهی از ۲۰۰۰ بزرگسال بین ۲۰ تا ۳۰ ساله را در نظر گرفتم که همهٔ آن‌ها از خستگی مداوم رنج می‌برند. سپس شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به دو گروه ۱۰۰۰ نفره تقسیم شدند.
  • به یک گروه از شرکت‌کنندگان (گروه مداخله) داروی جدیدی به نام «energylina» داده شد. به گروه دیگر (گروه کنترل) دارونما داده شد.
  • هیچ کس (نه شرکت‌کنندگان و نه پژوهش‌گران) نمی‌دانست که چه کسی دارو یا دارونما مصرف می‌کند. شرکت‌کنندگان قرص‌ها را هر روز دو بار و به مدت سه هفته مصرف کردند.
  • ما از یک مقیاس برای اندازه‌گیری سطح خستگی شرکت‌کنندگان، قبل و بعد از کارآزمایی استفاده کردیم. این مقیاس خستگی را از ۱ تا ۲۰ درجه‌بندی کرد (۱ به‌معنی احساس رفع خستگی کامل و ۲۰ به‌معنی احساس خستگی کامل).
  • نتایج نشان داد که: در ۹۰٪ از شرکت‌کنندگان گروه «energylina» ۲ امتیاز بهبودی دیده شد. ۸۰٪ از شرکت کنندگان در گروه دارونما ۱ امتیاز بهبودی داشتند.
  • اختلاف بین گروه‌ها از نظر آماری معنی‌دار بود (P < 0.05)؛ به این معنی که در پایان ۳ هفته، شرکت‌کنندگان در گروه مداخله به طور معنی‌داری از گروه کنترل کم‌تر خسته بودند.

اما آیا این به معنی مؤثربودن درمان است؟ آیا شما باید از «energylina» استفاده کنید؟ آیا همهٔ پزشکان باید آن را تجویز کنند؟

لزوماً نه… اجازه دهید ابتدا دو مورد را روشن کنیم. این‌جا برای شما سؤال پیش آمده باشد که چرا عنوان این مطلب «معنی‌داری آماری در مقابل معنی‌داری بالینی» است.

خب، من حالا آن را توضیح خواهم داد… نتایجی که من به شما ارائه دادم، برای کمک به شما در تصمیم‌گیری است. شما می‌خواهید بدانید که آیا energylina آن قدر مؤثر است که به افراد دچار خستگی توصیه شود. آیا آن نتایج شما را متقاعد کرد؟

قبل از پاسخ‌دادن، ابتدا اجازه دهید موضوعی را روشن کنم: معنی‌داری بالینی اهمیت اثر درمان در عمل است؛ این که آیا یک اثر واقعی، قابل لمس و قابل توجه در زندگی روزمره دارد؟ به عنوان مثال، یک درمان ایمن برای کاهش تعداد ساعات بروز علائم آنفلوآنزا از ۷۲ ساعت به ۱۰ ساعت را تصور کنید. آیا شما آن را می‌خرید؟ احتمالاً بله! هنگامی که ما سرما می‌خوریم، می‌خواهیم هر چه سریع‌تر حال‌مان خوب شود. بنابراین، به‌صورت ساده، اگر یک درمان به‌صورتی قابل توجه موجب بهبود اوضاع بیمار شود، می‌توانیم این درمان را «معنی‌دار از لحاظ بالینی» (یا مهم از لحاظ بالینی) نامید.

در مقابل، معنی‌داری آماری توسط مقدار P (و فواصل اطمینان) تعیین می‌شود. وقتی یک اختلاف با P < 0.05 را پیدا می‌کنیم، ما این را «از لحاظ آماری معنی‌دار» می‌نامیم، دقیقاً مانند نتایج ما در کارآزمایی فرضی بالا. اگر یک تفاوت از لحاظ آماری معنی‌دار باشد، به زبان ساده به این معنی است که امکان رخ‌دادن این تفاوت به‌صورت تصادفی بعید به نظر می‌رسد. این لزوماً به ما در مورد اهمیت این تفاوت و این که برای بیماران چه معنایی دارد، چیزی نمی‌گوید.

بنابراین مهم است که بدانیم نتایج آن کارآزمایی می‌تواند…

  • از لحاظ آماری و بالینی معنی‌دار باشد. این زمانی اتفاق می‌افتد که تفاوتی مهم و معنی‌دار میان گروه‌ها وجود دارد و آمار نیز این تفاوت را تأیید می‌کند (سمت دیگر آن این است که تفاوت از نظر بالینی یا آماری معنی‌دار نباشد).
  • از لحاظ بالینی و نه آماری معنی‌دار باشد. این به احتمال زیاد در صورتی اتفاق خواهد افتاد که مطالعهٔ شما کم‌قدرت باشد و اندازهٔ نمونه‌ها به‌اندازهٔ کافی برای تشخیص تفاوت بین گروه‌ها نباشد. در این مورد شما ممکن است موفق به کشف تفاوت مهم بین گروه‌ها نباشید.
  • از لحاظ آماری و نه بالینی معنی‌دار باشد. این بیش‌تر موقعی احتمال دارد اتفاق بیفتد که اندازهٔ نمونه بزرگ باشد. اگر شما شرکت‌کنندهٔ کافی داشته باشید، حتا اگر در کم‌ترین تعداد ممکن باشند، تفاوت‌های ناچیز بین گروه‌ها می‌تواند به لحاظ آماری معنی‌دار باشد. مهم این است که به یاد داشته باشید تنها به این دلیل که درمانی از نظر آماری بهتر از درمانی دیگر است، لزوماً به این معنی نیست که این تفاوت‌ها به لحاظ بالینی برای بیماران مهم و معنی‌دار باشند.

به مطالعهٔ فرضی‌مان برگردیم؛ آن‌جا چه چیزی داریم: معنی‌داری آماری؟ معنی‌داری بالینی یا هر دو؟

به یاد دارید که ما دو گروه ۱۰۰۰ نفره داشتیم. در گروه مداخله، در ۹۰٪ شرکت‌کنندگان سطح خستگی ۲ امتیاز بهبود یافتند، در حالی که در ۸۰٪ شرکت‌کنندگان در گروه دارونما ۱ امیتاز در مقیاس خستگی بهبود دیده شد.

آیا تفاوت بین دو گروه قابل توجه است؟ آیا محصول من را خریداری می‌کنید تا در مقایسه با مصرف هیچ چیز احتمال رفع خستگی شما به‌اندازهٔ یک درجه افزایش یابد؟ شاید نه. ممکن است فقط تنها در صورتی مایل باشید این قرص جدید را مصرف کنید منفعت بیش‌تر و قابل توجه‌تری برای شما داشته باشد. برای چنین مزیت کوچکی، این قرص ارزش هزینه‌کردن را ندارد. بنابراین اگر چه نتایج ممکن است از لحاظ آماری معنی‌دار باشند، اما ممکن است از لحاظ بالینی این گونه نباشد.

برای جلوگیری از افتادن در این که دام که نتایج آماری معنی‌دار به معنی اهمیت از لحاظ بالینی است، به چند مورد دقت کنید…

  1. ببینید آیا نویسندگان به طور خاص ذکر کرده‌اند که اختلافات مشاهده‌شده از لحاظ بالینی مهم هستند یا خیر.
  2. اندازهٔ نمونه را در نظر بگیرید: به‌ویژه آگاه باشید که در اندازه‌های بسیار بزرگ نمونه، حتا تفاوت‌های کوچک و غیر مهم هم ممکن است به لحاظ آماری معنی‌دار شوند.
  3. میزان اثر را در نظر بگیرید. به‌طور کلی، اندازهٔ اثر بیش‌تر، به‌معنی احتمال بیش‌تر معنی‌داری اختلاف برای بیمار است.

در نتیجه، تنها به این دلیل که یک درمان منجر به بهبود قابل توجه نشانه‌ها از لحاظ آماری شده است، لزوماً به این معنی نیست که این بهبودها از لحاظ بالینی معنی‌دار باشند (یعنی برای بیماران معنی‌دار باشند). در این مورد بیماران و پزشکان تصمیم می‌گیرند.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.