بخش ۶: بهبود سلامت پریودنتال

0
953

بررسی‌ها در بریتانیا نشان می‌دهد که برخی از سطوح پریودنتیت غیر قابل برگشت (بیماری التهابی بافت احاطه کننده دندان‌ها (پریودنتیت) شامل لثه، استخوان و الیاف پریودنتال) تقریباً نیمی از بزرگسالان را تحت تأثیر قرار داده است (Steele and O’Sullivan, 2011)؛ اگرچه ممکن است سطح بیماری در جامعه در واقع خیلی بیش‌تر از این باشد. بنابراین سلامت پریودنتال یک مسئله برای بیش‌تر بیماران حداقل در یک مقطعی خواهد بود. با درنظرگرفتن ماهیت مزمن بیماری، پیشگیری و کنترل مستمر کلید موفقیت خواهد بود. سن یک مانع برای رسیدن به سلامت پریودنتال نیست (Lindhe et al. 1985, Axelsson et al. 1991, Wennstrom, 1998, Needleman, 2011). از دید بیولوژیکی، پیری هیچ اثر مخرب کلی بر بافت‌های پریودنتال ندارد، اگرچه تغییرات در مهارت‌های شناختی و حرکتی به طور قابل توجهی ممکن است کنترل پلاک توسط بیمار و درمان را با مشکل مواجه کند. حفظ سلامت بافت پریودنتال و جلوگیری از پیشرفت پریودنتیت، به موارد زیر بستگی دارد:

  • پیشگیری از جینجیویت (التهاب لثه). جینجیویت اگر تحت کنترل نباشد، در اکثر افراد منجر به پریودنتیت می‌شود
  • تشخیص زود هنگام پریودنتیت با استفاده از معاینهٔ پریودنتال پایه‌ای (BPE)
  • مدیریت عوامل خطری که خطر ابتلا به پریودنتیت را افزایش یا درمان موفقیت‌آمیز آن را با مشکل مواجه می‌کنند
  • درمان حمایتی پریودنتال (نگهداری) برای افرادی که تحت درمان پریودنتیت بوده‌اند
  1. پیشگیری از جینجیویت

التهاب لثه می‌تواند پیش‌بینی‌کنندهٔ ایجاد پریودنتیت و افزایش ازدست‌دادن دندان باشد (Lang, Schatzle and Loe, 2009). بنابراین پیشگیری از التهاب لثه مهم است و این پیشگیری بر اساس نگهداری سطحی دارای پلاک کم است. کنترل پلاک موفق نتیجهٔ تعدادی از عوامل از جمله موارد زیر است:

  • یک بیمار باانگیزه، با مهارت‌های مناسب و ابزارهای بهداشت دهان و دندان
  • مشاوره تغییر رفتار مؤثر و آموزش از طرف تیم دندان‌پزشکی
  • دندان‌ها، ترمیم‌ها و برجستگی‌های لثه که مانع کنترل پلاک مؤثر نباشند

بهداشت دهان و دندان – کنترل پلاک دندانی برای سلامت پریودنتال

بهداشت دهان و دندان باید به‌دقت متناسب با نیازها و ترجیحات فرد باشند:

  • توصیه و آموزش صحیح برداشت پلاک از رو و حتا درون شیار لثه شامل نواحی بین دندانی
  • توصیهٔ جایگزینی مسواک هر یک تا سه ماه به طور منظم
  • تمیزکردن روزانهٔ ناحیهٔ بین دندانی قبل از مسواک‌زدن را توصیه کنید. از آن‌جایی که مسواک‌زدن برخلاف تمیزکردن ناحیهٔ بین دندانی یک عادت برای اکثر مردم است، انجام آن قبل از مسواک‌زدن، به پیوند این دو فعالیت و ایجاد یک نظم کمک می‌کند
  • انواع بسیاری از وسایل بین دندانی وجود دارد و اولویت‌های شخصی نقش اصلی را در انتخاب نوع آن دارد. با این حال، به‌طور کلی افراد مبتلا به پریودنتیت و یا درمان‌شده، به‌دلیل ازدست‌دادن بافت، فضاهای بین‌دندانی بزرگتری را دارند و مسواک بین دندانی موثرتر از نخ یا نوار دندان است. اندازهٔ مسواک بین دندانی باید به حدی باشد که به‌خوبی به فضای بین دندانی وارد شود. بنابراین بسیاری از بیماران مبتلا به پریودنتیت به بیش از یک سایز مسواک برای فضاهای کوچک‌تر و بزرگ‌تر (به عنوان مثال بین دندان‌های جلویی و عقبی) نیاز خواهند داشت.
  • در حالی که شواهدی وجود دارد که برخی از مسواک‌های برقی (با حرکت چرخشی، نوسانی) می‌توانند برای کنترل پلاک مؤثرتر از مسواک‌های دستی باشند، این احتمالاً مهم‌تر است که از مسواک، چه نوع دستی و چه نوع برقی آن، باید دو بار در روز و به‌طور مؤثر استفاده شود. تمیزکردن کامل ممکن است حداقل دو دقیقه طول بکشد. مسواک باید یک سر کوچک و پرزهای ​​با ضخامت متوسط داشته باشد و به طور منظم عوض شود (هر یک تا سه ماه).
  • مدت زمان مسواک‌زدن ممکن است یک راهنمای مفید برای بیماران باشد. بررسی کیفیت آن در مطب دندان‌پزشکی بهتر است براساس سطح التهاب لثه باشد.
  • تأکید اصلی به بیماران باید برای حذف مناسب پلاک بین دندانی و مسواک‌زدن باشد. اگرچه برخی شواهد نشان می‌دهند که خمیردندان‌های فلورایددار حاوی تریکلوزان و کوپلیمر، نسبت به خمیردندان‌هایی که فقط فلوراید دارند، در کاهش پلاک و التهاب لثه مؤثرترند، ارتباط بالینی این کاهش نامشخص است.
  • برای بیماران دارای مهارت‌های شناختی و حرکتی محدود (به عنوان مثال، کودکان و بزرگسالان با نیازهای ویژه و افراد مسن ضعیف) استفاده از وسایل کمکی برای مسواک‌زدن و نیاز به حمایت بیش‌تر باید در نظر گرفته شود.

تغییر رفتار (همچنین به بخش ۱۰ مراجعه کنید)

پژوهش‌های حاضر نشان می‌دهند که مداخلات اصلاح رفتار مختصر بیش‌تر از آموزش سنتی بهداشت دهان و دندان به‌تنهایی، می‌تواند کنترل پلاک را بهبود ببخشد. این روش، بیماران را تشویق می‌کند که درک کنند چگونه بهداشت دهان و دندان ممکن است به نفع آن‌ها باشد، در توانایی‌های بهداشت دهان و دندان خود اعتماد به نفس به‌دست‌آورند، برای تغییراتی که حس می‌کنند توانایی دست‌یابی به آن را دارند، هدف تعیین کنند و موانع مشاهده‌شده در رسیدن به عملکرد مناسب را به چالش بکشند. برخی از این روش‌ها به رفع موانع مشترک برای ایجاد یک روال بهداشت دهان و دندان مؤثر اشاره می‌کنند که ممکن است در طول آموزش معمولی بهداشت دهان و دندان به آن اشاره نشود.

  1. تشخیص زودهنگام بیماری پریودنتال

معاینهٔ پریودنتال پایه‌ای (BPE) شناخته‌شده و سریع است (جامعهٔ پریودنتولوژی بریتانیا، ۲۰۱۱). به‌تازگی BPE برای تشخیص زود هنگام بیماری پریودنتال در کودکان به کار می‌رود، چرا که مشخص شده است پریودنتیت می‌تواند در کودکان و نوجوانان شروع شود، اما بدون پروب‌کردن تشخیص آن سخت است (جامعهٔ پریودنتولوژی بریتانیا، ۲۰۱۲).  بنابراین، تمام کودکان از سن هفت سال و به بالا، باید با BPE اصلاح شده مورد بررسی قرار گیرند. خلاصهٔ راهنما نشان می‌دهد که چگونه این کار در دو بازه سنی انجام می‌شود: هفت تا ۱۱ سال و ۱۲ تا ۱۷ سال.

 

۷ تا ۱۱ سال بیماری لثه تنها در صورت معاینهٔ اختصاصی قابل تشخیص است III دندان‌هایی که ارزیابی می‌شوند:

۶ ۱                                ۶
۱

۶

                                  ۱

 

کدهای BPE که استفاده می‌شوند: (فقط) ۰، ۱، ۲

BPE = ۰، در ملاقات مجدد عادی یا در طی ۱ سال (هر کدام که زودتر بود) دوباره بررسی شود

BPE = ۱ یا ۲، درمان کنید و در ملاقات مجدد عادی یا بعد از شش ماه (هر کدام که زودتر بود) دوباره بررسی شود

۱۲ تا ۱۷ سال بیماری لثه تنها در صورت معاینهٔ اختصاصی قابل تشخیص است III دندان‌هایی که ارزیابی می‌شوند:

۶ ۱                                ۶
۱

۶

                                  ۶

 

کدهای BPE که استفاده می‌شوند: ۰، ۱، ۲، ۳، ۴ و *

BPE = ۰-۲، مانند بالا

BPE = ۳ در حداقل یکی از یک‌ششم‌های دهان: درمان کنید و پس از سه ماه بررسی کنید

BPE = ۴ یا * در هر کدام از یک‌ششم‌های دهان: بررسی پریودنتال کامل و معمولاً ارجاع (احتمال پریودنتیت شدید)


۳. مدیریت عوامل خطر

سیگارکشیدن

سیگارکشیدن (و محصولات تنباکوی جویدنی) نه‌تنها تأثیر عمیقی بر خطر ابتلا به پریودنتیت دارند، بلکه باعث اختلال در پاسخ به درمان می‌شوند. در نتیجه افراد مبتلا به پریودنتیت که به مصرف سیگار ادامه می‌دهند، احتمال ازدست‌دادن دندان، در آن‌ها نسبت به افراد غیر سیگاری بیش‌تر است:

  • بررسی وضعیت سیگارکشیدن تمام بیماران مهم است. از آن‌جا که وضعیت مصرف سیگار با گذر زمان تغییر می‌کند (غیر سیگاری‌ها شروع به سیگارکشیدن کنند و افرادی ترک‌ کرده‌اند، دوباره سیگار مصرف کنند)، در ارزیابی سلامت دهان و دندان این مورد بررسی شود
  • برای بیماران علاقه‌مند به ترک، پس از مشاورهٔ مختصر توسط تیم دندان‌پزشکی، به مراکز خدمات ترک سیگار محلی ارجاع داده شوند، چرا که این مؤثرترین روش برای ترک است
  • بیمارانی که آمادگی و یا تمایل به توقف مصرف سیگار ندارند، ممکن است برای کمک به کاهش مصرف سیگار، استفاده از محصولات مجاز حاوی نیکوتین را بخواهند در نظر بگیرند. فواید سلامتی آن که ناشی از کاهش مصرف نیکوتین باشد، مشخص نیست، اما کسانی که به این کار دست می‌زنند، احتمال بیش‌تری دارد که در آینده سیگارکشیدن را ترک کنند

برای اطلاعات بیشتر به بخش ۷ مراجعه کنید.

دیابت

دیابت خطر ابتلا به پریودنتیت را افزایش می‌دهد و نیز ممکن است پاسخ به درمان پریودنتیت را مختل کند. در حالی که این درست است که دیابت به‌خوبی کنترل‌شده یک عامل خطر نیست، بسیاری از مردم بین سطوح کنترل در حال نوسان هستند. بنابراین بهتر است فرض شود که خطر ابتلا به بیماری پریودنتال برای هر کسی که به دیابت مبتلا است، بیش‌تر است.

  • علاوه بر عملکرد بالینی خوب برای پیشگیری از بیماری‌های پریودنتال، بیماران مبتلا به دیابت باید از خطر آگاه شوند
  • شرح دهید که چگونه کنترل دیابت بر سلامت پریودنتال تأثیر می‌گذارد و در مورد کنترل سطح قند خون که به‌عنوان HbA1c شناخته می‌شود، سؤال کنید. سطح  دائمی زیر ۷.۰٪ کنترل خوب را نشان می‌دهد. بیماران تشویق به حفظ کنترل دیابت خوب شوند (رژیم غذایی، دارو، ورزش و غیره) و با پزشک دیابت به طور منظم وضعیت‌شان پیگیری شود
  • برای راهنمایی در مورد وضعیت دیابت و سلامت بیمار، به خصوص میزان HbA1c به پزشک دیابت نامه بنویسید (الگو در ضمیمهٔ ۶.۱ وجود دارد). آگاه‌کردن پزشک در مورد وضعیت پریودنتیت بیمار ممکن است پزشک را به اختصاصی‌کردن مراقبت دیابتی و مشاورهٔ مناسب کمک کند

داروها

تعدادی از انواع داروها شناسایی شده‌اند که بر سلامت پریودنتال تأثیرگذارند که این نکته بر اهمیت رفتن تاریخچهٔ پزشکی جامع و به‌روز تاکید می‌کند. داروها ممکن است موارد زیر شوند:

  • خشکی دهان: اغلب در اثر مصرف داروهای ضد افسردگی و آنتی‌هیستامین‌ها دیده می‌شود، اگر چه تعداد زیادی از داروها می‌توانند این تأثیر را داشته باشند (فرمولاسیون را چک کنید)
  • بزرگ شدن حجم لثه: اغلب در اثر مصرف مسدودکننده‌های کانال کلسیم برای بیماری‌های قلبی-عروقی دیده می‌شود، اگرچه داروهای دیگر نیز می‌توانند این اثر را داشته باشند

بپرسید:

  • در صورت تجربه‌کردن علائم خشکی دهان/افزایش حجم لثه از بیماران دربارهٔ مصرف دارو سؤال کنید

ارزیابی کنید:

  • سلامت دهان و دندان در رابطه با تأثیر دارو را ارزیابی کنید. مثلاً، در خشکی دهان: تغییرات مخاطی، پوسیدگی، تجمع بیش از حد پلاک و عفونت‌های کاندیدایی. در رابطه با افزایش حجم لثه: تورم لثه، به‌خصوص نواحی بین دندانی

عمل: کنید

  • برای تغییر دارو یافته‌ها را توضیح دهید و نیازهای ممکن را ارزیابی کنید
  • با پزشک جهت درخواست بررسی برای تغییر دارو تماس بگیرید
  • بهداشت دهان و دندان: استفادهٔ کوتاه‌مدت از دهانشویهٔ کلرهگزیدین را علاوه بر کنترل پلاک معمول در نظر بگیرید
  • بررسی/کنترل پلاک حرفه‌ای: افزایش تکرار ارزیابی‌ها و جرم‌گیری را در نظر بگیرید

۴. پیشگیری از بیماری پریودنتیت در بیماران درمان‌شده (درمان حمایتی پریودنتال/حفظ و نگهداری)

پریودنتیت یک بیماری مزمن است و بدون کنترل پلاک خوب عود می‌کند و بدتر خواهد شد (Axelsson, Nystrom and Lindhe, 2004, Needleman et al. 2005). پشتیبانی از این واقعیت اساس درمان حمایتی پریودنتال (SPT) است که به یک تعهد بلندمدت از طرف بیمار و سطح بالایی از پشتیبانی، نظارت و مراقبت از طرف تیم دندان‌پزشکی نیاز دارد.

اجزای مهم SPT عبارت‌اند از:

  • انتظارات: بیماران باید در مورد اهمیت SPT و تعهد مورد نیاز، قبل از شروع درمان پریودنتال آگاه شوند
  • پایش:
    • پلاک و التهاب لثه برای هدایت مشاورهٔ بهداشت دهان و دندان
    • بررسی عمق پروبینگ و خون‌ریزی هنگام پروبینگ برای هدایت:
      1. ارزیابی سلامت/ثبات
      2. هدف‌گذاری درمان
    • مشاوره بهداشت دهان و دندان/تغییر رفتار، همان‌طور که در بالا گفته شد
    • دبریدمان:
      • حذف پلاک و جرم بالای و زیر لثه
      • دبریدمان سطح ریشه در پاکت‌های با عمق ۵ میلی‌متر و بیش‌تر و دارای خون‌ریزی هنگام پروبینگ

سلامت بافت اطراف ایمپلنت

بافت نرم و استخوان اطراف ایمپلنت‌های دندانی به همان میزان دندان‌های طبیعی در خطر التهاب و بیماری پیش‌رونده هستند. شواهد به این نتیجه رسیده است که التهاب سطحی (موکوزیت اطراف ایمپلنت) و فروپاشی واقعی (پری‌ایمپلنتایتیس) در اطراف ایمپلنت‌های دندانی شایع است (Atieh et al. 2013).

اصول پیشگیری و سلامت اطراف ایمپلنت مشابه دندان‌ها بوده و بر کنترل پلاک مؤثر تمرکز می‌کند (Heitz-Mayfield et al. 2014). نظارت بر ایمپلنت‌ها همچنین شامل بررسی سلامت بافت نرم به‌طور منظم هم از نظر دیداری و هم به‌وسیلهٔ پروب است. پاکت‌هایی که به درمان جواب نمی‌دهند و همراه با خون‌ریزی و چرک و از‌دست‌رفتن پیشروندهٔ استخوان‌اند، نشان‌دهندهٔ پری‌ایمپلنتایتیس هستند.

در هر ملاقات:

  • بر پلاک و التهاب حاشیه‌ای نظارت کنید
  • عمق پروبینگ، خونریزی و وجود چرک را پایش کنید
  • دبریدمان از همهٔ پلاک‌ها و جرم‌های بالا و زیر لثه را انجام دهید
  • ارجاع زودهنگام به متخصص را درصورت وجود پاکت‌های عمیق غیر پاسخگو به درمان دارای خون‌ریزی، یا چرک و ازدست‌رفتن پیشروندهٔ استخوان در نظر داشته باشید
  • در مورد فواصل جلسات بعدی براساس سلامت بافت اطراف ایمپلنت و بافت پریودنتال تصمیم بگیرید.

منابع

Atieh MA, Alsabeeha NH, Faggion CM Jr, Duncan WJ, (2013) The frequency of periimplant diseases: a systematic review and meta-analysis. J Periodontol 2013;84:15861598

Axelsson, P., Lindhe, J. & Nystrom, B., (1991). On the prevention of caries and periodontal disease. Results of a 15-year longitudinal study in adults. Journal of Clinical Periodontology 18, 182-189

Axelsson, P., Nystrom, B. & Lindhe, J., (2004). The long-term effect of a plaque control program on tooth mortality, caries and periodontal disease in adults. J Clin Periodontol 31, 749-757

British Society of Periodontology, (2016). Basic periodontal examination (BPE). https://www.bsperio.org.uk/publications/downloads/94_154250_bpe-2016-po-v5final-002.pdf

British Society of Periodontology, (2012). Guidelines for periodontal screening and management of children and adolescents under 18 years of age.  http://www.bsperio.org.uk/publications/downloads/54_090016_bsp_bspd-perioguidelines-for-the-under-18s-2012.pdf

Heitz-Mayfield, L J. A., Needleman, I, Salvi, G.E. & Pjetursson, Bjarni E., (2014). International Journal of Oral & Maxillofacial Implants. Supplement, Vol. 29, p346-350. 5p. DOI: 10.11607/jomi.2013.g5.

Lang, N.P., Schatzle, M.A. & Loe, H., (2009). Gingivitis as a risk factor in periodontal disease. Journal of Clinical Periodontology 36, 3-8

Lindhe J, Socransky S, Nyman S, Westfelt E and Haffajee A (1985). Effect of age on healing following periodontal therapy. Journal of Clinical Periodontology 12, 774-787.

Needleman I, Suvan J, Moles DR and Pimlott J (2005). A systematic review of professional mechanical plaque removal for prevention of periodontal diseases. Journal of Clinical Periodontology 32, 229-282.

Needleman IG. Ageing and the periodontal tissues. In: Carranza, Newman, Takei, editors. Clinical periodontology. Chicago: Mosby; 2011.

Riley P, Lamont T. Triclosan/copolymer containing toothpastes for oral health.  Cochrane Database of Systematic Reviews 2013, Issue 12.  Art. No.: CD010514.  DOI:10.1002/14651858.CD010514.pub2.

Steele JG, O’Sullivan I (2011).Executive Summary: Adult dental health survey 2009. The Health and Social Care Information Centre. http://content.digital.nhs.uk/catalogue/PUB01086/adul-dent-heal-surv-summ-themexec-2009-rep2.pdf

Wennstrom JL (1998). Treatment of periodontal disease in older adults. Periodontology 2000 16, 106-112

 

ضمیمهٔ ۶.۱: قالب نامه برای دندان‌پزشک عمومی جهت ارتباط با پزشک دیابت

مشخصات عمل

مشخصات پزشک دیابت

گرامی

در رابطه با ارجاع: نام و نام خانوادگی:

تاریخ تولد:

آدرس:

شمارهٔ NHS در صورتی که می‌دانید:

 

من سلامت پریودنتال بیمار مذکور را کنترل می‌کنم و می‌دانم که ایشان به کلینیک دیابت شما مراجعه می‌کنند. همان‌طور که می‌دانید، دیابت می‌تواند خطر بیماری پریودنتال و را افزایش و درمان پریودنتال را تحت تأثیر خود قرار دهد، به‌خصوص در شرایطی که کنترل قند بیمار ناپایدار باشد (معمولاً HbA1c بالای ۷.۰٪). بنابراین از شما تقاضا دارم که در مورد کنترل دیابت ایشان و سطح HbA1c اخیرشان به اینجانب توصیه‌های لازم را انجام دهید.

پیشاپیش از همکاری شما سپاسگزارم

با تشکر

 

 

مشخصات دندان‌پزشک

رونوشت: نام بیمار

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.