سلامت دهان از الف تا ی: سرطان دهان: درمان

1
169

پیوند به مطلب اصلی: https://www.nhs.uk/conditions/mouth-cancer/treatment

ترجمه: حدیث ضیاءالدینی


 

اگر سرطان دهان در مراحل اولیه تشخیص داده شود، جراحی نسبتاً کوچکی انجام می‌شود که در این صورت شانس زیادی برای درمان سرطان وجود دارد و عود نخواهد کرد.

به همین دلیل است که باید هر گونه تغییر در دهان را بلافاصله به پزشک یا دندان‌پزشک‌تان گزارش دهید.

حتا در موارد سرطان دهان پیشرفته، پیشرفت‌های جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی شانس درمان را بیش از ۵۰:۵۰ کرده است.

با این وجود، فرد باید حداقل به مدت چهار ماه تحت درمان با جراحی، پرتودرمانی و شیمی‌درمانی قرار بگیرد.

تیم درمان

سرطان دهان ممکن است بر ساختارهایی از بدن تأثیر بگذارد که در تنفس، غذاخوردن و صحبت‌کردن اهمیت دارند. این سرطان همچنین ممکن است بر ظاهر فرد اثر بگذارد.

این بدان معنی است که درمان سرطان دهان علاوه بر جراحان و انکولوژیست‌ها، به دندان‌پزشک، گفتاردرمان و متخصص تغذیه نیز نیاز خواهد داشت.

همچنین معمولاً به یک پرستار آموزش‌دیده در زمینهٔ سرطان سر و گردن (متخصص در پرستاری بالینی) نیاز است.

تشخیص سرطان می‌تواند باعث ایجاد استرس و اضطراب برای فرد و خانواده‌اش شود. در برخی از بیمارستان‌ها یک روانشناس برای ارائهٔ کمک و حمایت در دسترس است.

اگر سختی در بلع به‌صورت موقت موجب ایجاد مشکل در دریافت غذا از طریق دهان شود، ممکن است به لولهٔ نازوگاستریک (که از طریق بینی به معده متصل می‌شود) نیاز باشد.

اگر مشکل در درازمدت وجود داشته باشد، متخصص گوارش یا رادیولوژیست یک لوله را به‌طور مستقیم در معده قرار می‌دهد (گاستروستومی).

طرح درمان

درمان سرطان دهان به چندین عامل بستگی دارد، از جمله:

  • نوع و اندازهٔ سرطان
  • درجه و میزان گسترش آن
  • سلامت عمومی فرد

اگر سرطان فراتر از دهان و یا حلق دهانی (قسمتی از گلو که در پشت دهان است) نرسیده باشد، درمان کامل ممکن است به‌تنهایی با استفاده از جراحی امکان‌پذیر باشد.

اگر سرطان بزرگ یا به گردن گسترش یافته باشد، جراحی، پرتودرمانی و حتا شیمی‌درمانی ممکن است برای کنترل آن ضروری باشد.

جراحان و پزشکان توصیه‌های خود را در مورد درمان با مشاورهٔ تیم مراقبت ارائه می‌دهند، اما تصمیم نهایی بر عهدهٔ فرد خواهد بود.

قبل از رفتن به بیمارستان برای بحث در مورد گزینه‌های درمان، نوشتن یک لیست از سؤالات برای پرسیدن از متخصص مفید است.

به‌عنوان مثال، ممکن است شما بخواهید در مورد مزایا و معایب درمان خاصی مطلع شوید.

قبل از شروع درمان

پرتودرمانی دندان‌ها را نسبت به عفونت حساس‌تر و آسیب‌پذیرتر می‌کند، بنابراین قبل از شروع درمان، یک معاینهٔ دندان‌پزشکی کامل و تمام اقدامات دندان‌پزشکی لازم را باید انجام داد.

قطع مصرف سیگار یا مشروبات الکلی شانس موفقیت درمان را افزایش می‌دهد.

پزشک و پرستار متخصص در این زمینه می‌توانند در صورت دشواری برای ترک سیگار و مشروبات الکلی به شما کمک کنند.

جراحی

در سرطان دهان هدف از جراحی حذف هر گونه بافت تحت تأثیر و حداقل آسیب به سایر نواحی دهان است.

اگر سرطان پیشرفته باشد، ممکن است لازم باشد بخشی از بافت دهان و در بعضی موارد پوست صورت حذف شود. پوست حذف‌شده می‌تواند با استفاده از پوست گرفته‌شده از جاهای دیگر بدن، مانند پوست سینه یا ساق پا جایگزین شود.

اگر زبان تحت تأثیر قرار گیرد، بخشی از آن باید برداشته شود. این عمل گلوسکتومی جزئی نام دارد.

ممکن است زبان به حال خودش گذاشته شده تا خودبه‌خود درمان شود (که معمولاً سه تا چهار هفته طول می‌کشد) یا ممکن است لازم باشد که با استفاده از بافت پیوندی بازسازی شود.

اگر سرطان به عمق استخوان فک شما تهاجم کرده باشد، قسمتی از فک که درگیر شده، باید برداشته شود.

در حال حاضر جراحان از یک فناوری پیچیده به نام چاپ سه‌بعدی برای طرح‌ریزی بازسازی استفاده می‌کنند، به طوری که استخوان جایگزین تقریباً به‌طور دقیق با استخوان برداشته‌شده تطابق دارد.

استخوان پیوندشده با دقت با متصل‌کردن شریان‌های کوچک و وریدها زیر میکروسکوپ (جراحی میکرووسکولار) زنده نگه داشته می‌شود. این کار باعث افزایش مدت زمان جراحی می‌شود.

استخوان و عضلهٔ مورد استفاده برای این جایگزینی معمولاً از ساق پا، لگن یا تیغهٔ شانه گرفته می‌شود. ایمپلنت‌های دندانی اغلب می‌توانند در استخوان بازسازی‌شده قرار داده شوند و در نتیجه از بریج‌های دندانی برای جایگزینی دندان‌های از دست‌رفته استفاده کرد.

گاهی اوقات ممکن است سایر استخوان‌ها مانند استخوان گونه برای رهایی از سرطان برداشته شوند.

این استخوان‌ها می‌توانند با استخوان‌های سایر قسمت‌های بدن جایگزین شود یا این که دندان‌پزشک متخصص می‌تواند یک دست‌دندان گسترش‌یافته به نام آبتوراتور بسازد که از داخل گونه را نگه داشته تا فرد ظاهر نسبتاً طبیعی داشته باشد.

حین جراحی، جراح ممکن است گره‌های لنفاوی را در نزدیکی محل تومور اولیه حذف کند. این عمل به‌عنوان یک اقدام پیشگیرانه در مورد سلول‌های سرطانی اندکی که نمی‌توانند در اسکن‌ها شناسایی شوند، انجام می‌گیرد.

تصور انجام عمل جراحی بازسازی صورت می‌تواند نگران‌کننده باشد. جراح عمل جراحی را با ذکر جزئیات به فرد توضیح داده و به هر سؤال یا نگرانی در این مورد پاسخ می‌دهد.

همچنین ممکن است گفت‌وگو با دیگر افرادی که همان عمل را داشته‌اند، مفید و دلگرم‌کننده باشد.

ممکن است جراح بتواند شما را با یکی از بیماران سابق خود در ارتباط قرار دهد؛ یا یک گروه پشتیبانی، مانند «نجات صورت‌ها» می‌تواند فرد را در تماس تلفنی با بیماران سابق قرار دهد.

پرتودرمانی

پرتودرمانی از اشعه برای از بین‌بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. در مورد سرطان دهان، معمولاً پس از عمل جراحی برای جلوگیری از عود سرطان از پرتودرمانی استفاده می‌شود. در سرطان گلو، اغلب خط اول درمان است که باید همراه با دارو داده شود (شیمی‌پرتودرمانی).

درمان معمولاً هر روز و در طول شش هفته، بسته به اندازهٔ سرطان و میزان گسترش آن، ادامه می‌یابد.

همان طورکه پرتودرمانی سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد، می‌تواند روی بافت‌های سالم نیز تأثیر بگذارد.

این عوارض جانبی شامل موارد زیر است:

  • پوست قرمز و زخمی (مانند آفتاب‌سوختگی)
  • زخم‌های دهان
  • دهان دردناک و گلودرد
  • خشکی دهان
  • از دست‌دادن چشایی یا تغییر در آن
  • از دست‌دادن اشتها
  • خستگی
  • بی‌حالی
  • سفتی فک
  • بوی بد دهان
  • نمایان‌شدن استخوان در دهان

هر گونه عوارض جانبی توسط تیم مراقبت نظارت شده و در صورت امکان تحت درمان درمان قرار می‌گیرد.

عوارض جانبی پرتودرمانی می‌تواند آزارنده باشد، اما بسیاری از آن‌ها پس از اتمام پرتودرمانی بهبود می‌یابند.

پرتودرمانی داخلی

پرتودرمانی داخلی، که به‌عنوان براکی‌تراپی نیز شناخته می‌شود، می‌تواند برای درمان سرطان زبان در مراحل اولیه استفاده شود. این نوع پرتودرمانی شامل قراردادن ایمپلنت‌های پرتوزا به‌طور مستقیم در داخل تومور است و تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود.

ایمپلنت‌ها به مدت یک تا هشت روز داخل دهان می‌مانند. در طی آن، سلول‌های سرطانی دوز بالاتری از اشعه را نسبت به بقیهٔ بافت‌های دهان دریافت خواهند کرد.

ملاقات با دوستان و خانواده به‌دلیل تابش باید محدود شود. زنان باردار و کودکان نمی‌توانند به دیدن فرد بیایند.

ایمپلنت‌های رادیواکتیو باعث تورم دهان می‌شوند. درد ۵ تا ۱۰ روز پس از حذف ایمپلنت وجود خواهد داشت.

شیمی‌درمانی

بعضی اوقات شیمی‌درمانی همراه با پرتودرمانی در زمانی که سرطان گسترش یافته، یا در صورتی که خطر عود سرطان وجود دارد، استفاده می‌شود.

در شیمی‌درمانی از داروهای سرکوب‌کنندهٔ قوی استفاده می‌شود که به DNA (بخشی از هسته) سلول‌های سرطانی آسیب می‌رساند و تکثیر آن‌ها را متوقف می‌کند.

داروهایی که در شیمی‌درمانی استفاده می‌شوند، گاهی می‌توانند به بافت‌های سالم نیز مانند بافت سرطانی آسیب برسانند.

عوارض جانبی این روش شایع بوده و عبارت‌اند از:

  • خستگی
  • دهان دردناک
  • زخم‌های دهان
  • بی‌حالی
  • ریزش مو
  • مشکلات شنوایی و تعادل
  • مشکلات کلیوی
  • بی‌حسی و حساسیت دست و پا به لمس

این عوارض جانبی معمولاً هنگام به‌پایان‌رسیدن درمان متوقف می‌شود.

شیمی‌درمانی همچنین سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و به عفونت مستعد می‌سازد.

ستوکسیماب (Cetuximab)

ستوکسیماب نوع جدیدی از دارو است که به‌عنوان یک بیولوژیک یا آنتی‌بادی شناخته می‌شود، بعضی اوقات به‌جای شیمی‌درمانی استاندارد برای درمان سرطان دهان استفاده می‌شود.

این دارو تمام عوارض جانبی شیمی‌درمانی استاندارد را ایجاد نمی‌کند و به‌طور معمول در ترکیب با پرتودرمانی استفاده می‌شود.

ستوکسیماب پروتئین موجود در سطح سلول‌های سرطانی را مورد هدف قرار می‌دهد. به این پروتئین‌ها گیرنده‌های عامل رشد اپیدرمی گفته می‌شود. این گیرنده‌ها به رشد سرطان کمک می‌کنند. در نتیجه ستوکسیماب با هدف‌قراردادن آن‌ها از گسترش سرطان جلوگیری می‌کند.

مؤسسهٔ ملی تعالی سلامت و مراقبت (NICE) تصریح کرده است که ستوکسیماب در اغلب موارد به‌عنوان یک روش درمانی هزینه-اثربخش نشان داده نشده است و توصیه می‌کند تنها در افرادی که شرایط زیر را دارند استفاده شود:

  • در وضعیت سلامتی خوبی داشته باشند و احتمال بهبود پس از درمان به‌خوبی وجود دارد
  • به دلایل پزشکی، مثل بیماری‌های کلیوی یا بارداری، نمی‌توانند شیمی‌درمانی داشته باشند

واکنش‌های پوستی اغلب در طی سه هفتهٔ اول درمان با ستوکسیماب رخ می‌دهد. حدود ۸۰ درصد افرادی که ستوکسیماب مصرف می‌کنند، به این واکنش‌ها دچار می‌شوند. بثورات پوستی مانند آکنه شایع‌ترین نوع واکنش پوستی است.

درمان فوتودینامیک (PDT)

در صورتی که ضایعات دهانی وجود داشته باشد که احتمال ابتلا به سرطان در آن‌ها وجود دارد یا اگر سرطان فقط در لایهٔ سطحی دهان و در مراحل اولیه قرار دارد، درمان فوتودینامیک (PDT) ممکن است توصیه شود. با این حال، نرخ درمان آن هنوز با درمان‌های معمول مقایسه نشده است.

PDT همچنین می‌تواند برای کنترل موقت سرطان، در مواردی که احتمال داده شود درمان معمول موجب بهبودی نخواهد شد، مورد استفاده قرار گیرد.

PDT شامل مصرف دارویی است که سلول‌های پوست و سایر بافت‌ها را به نور حساس می‌کند. بافت سرطانی حساسیت بیش‌تری پیدا می کند.

پس از مصرف دارو، اشعهٔ لیزر به بافت سرطانی تابیده می‌شود. این عمل سلول های سطح سرطان و قسمتی از بافت پوششی دهان در اطراف آن را تخریب می‌کند.

فرد باید به مدت هفت روز در یک اتاق تاریک بدون هیچ گونه نوری، از جمله تلویزیون و نور اتاق خواب، قرار بگیرد. اگر در طول این مدت در معرض نور قرار بگیرد، سوختگی شدید ایجاد می‌شود.


آخرین ویرایش این صفحه: ۲۰ مرداد ۱۳۹۵

تاریخ ویرایش بعدی: ۱۹ مرداد ۱۳۹۸

 

صفحهٔ بعد: سرطان دهان: زندگی با آن

یک دیدگاه

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.