درمان کلرهگزیدین برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان و نوجوانان

0
1136

پیوند به مقالهٔ اصلی: http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/14651858.CD008457.pub2/full

تاریخ انتشار اولیهٔ مقاله: ۲۴ فروردین ۱۳۹۴

ترجمه: سارا والی

 

سوال این مقالهٔ مروری

این مقاله میزان اثرگذاری وارنیش و ژل‌های محتوی کلرهگزیدین در پیشگیری از پوسیدگی دندان‌ها در کودکان و افراد جوان را مورد بررسی قرار می دهد.

پیشینه

پوسیدگی دندان بیماری بسیار شایعی است که در طول زمان سطح دندان را تخریب می‌کند. تخمین زده می‌شود که پوسیدگی دندان ۸۰٪ مردم در کشورهای با درآمد بالا را تحت تأثیر قرار می‌دهد. با وجود این که با راه حل‌هایی نظیر بهداشت دهان، رژیم غذایی و استفاده از موادی مانند فلوراید که ریسک پوسیدگی را کاهش می‌دهند می‌توان از پوسیدگی جلوگیری کرد، اما باز هم بسیار محتمل است که پوسیدگی دندان به عنوان یک مشکل، به‌خصوص در کشور‌های با درآمد پایین، باقی بماند. پوسیدگی دندان می‌تواند موجب درد و عفونت شود و حتا در کودکان برای درمان آن بیهوشی عمومی در بیمارستان لازم باشد. پوسیدگی علاوه بر ایجاد درد و ناراحتی باعث می‌شود کودکان نتوانند در مدرسه حضور یابند و والدین و سرپرستان آن‌ها مجبور هستند که کار خود را رها کرده و در این صورت ممکن است درآمد خود را از دست بدهند و نیز هزینه‌های اضافی برای درمان فرزندشان متقبل شوند. پیشگیری از پوسیدگی دندان هم ساده‌تر و هم ارزان‌تر از درمان آن است.

پوسیدگی دندان به‌طرز چشمگیری قابل پیشگیری است. راهکارهایی که با کمک آن‌ها می‌توان از پوسیدگی دندان جلوگیری کرد این‌ها هستند: دو بار مسواک‌زدن در روز با خمیر دندان حاوی فلوراید،کاهش تعداد وعده‌های غذایی حاوی شکر و همچنین کاهش میزان شکر موجود در آن‌ها، خوردن آب حاوی فلوراید (به شکل بطری یا لوله‌کشی‌شده، بسته به محل زندگی).

پوسیدگی زمانی رخ می‌دهد که گونه‌های مشخصی از باکتری (میکروب) های موجود در دهان نظیر استرپتوکوکوس موتانس از شکر موجود در غذایی که می‌خوریم، اسید تولید کنند. این اسید موجب ازبین‌رفتن مینای سختی که سطح دندان‌های ما را پوشانده است، می‌شود. استفادهٔ درمانی از کلرهگزیدین به‌عنوان یک مادهٔ شیمیایی ضد عفونی‌کننده در ازبین‌بردن این باکتری‌ها بسیار موفق بوده و می‌توان از آن در خانه به صورت ژل، اسپری، آدامس، خمیردندان و دهان‌شویه استفاده کرد. همچنین دندان‌پزشکان می‌توانند کلرهگزیدین را به‌عنوان وارنیش به سطح دندان‌های بیماران بزنند.

ویژگی‌های مطالعه

شواهد این مقالهٔ مروری توسط گروه سلامت دهان Cochrane انجام شده و تا تاریخ ۶ اسفند ۱۳۹۳ به‌روزرسانی شده است. ما ۸ مطالعهٔ مناسب را مرور کردیم. مطالعات در مجموع شامل ۲۸۷۶ کودک از زمان تولد تا ۱۵ سالگی بود که در معرض ریسک متوسط تا بالای پوسیدگی دندان قرار داشتند. شش مورد از این مطالعات به اثر استفاده از مقادیر مختلف کلرهگزیدین توسط دندان‌پزشکان برای وارنیش دندان‌های دائمی، شیری یا هر دو نوع دندان در کودکان و بزرگسالان پرداخته بودند. دو مطالعهٔ دیگر به اثر قراردادن ژل کلرهگزیدین بر روی دندان کودکان توسط والدین‌شان پرداخته بودند. هیچ مطالعه‌ای در مورد استفاده از محصولات حاوی کلرهگزیدین نظیر اسپری، خمیر دندان، آدامس و دهان‌شویه موجود نبود.

نتایج کلیدی:

نتایج به‌دست‌آمده شواهدی در مورد اثر وارنیش و ژل کلرهگزیدین بر کاهش پوسیدگی یا باکتری‌های عامل آن نداشتند. مطالعات انجام‌شده نتایج دیگر نظیر درد، کیفیت زندگی، رضایت بیمار و هزینهٔ مداخلهٔ مستقیم و غیر مستقیم را مورد بررسی قرار نداده بودند. چهار مطالعه اثرات جانبی را بررسی کرده و چیزی مشاهده نکرده بودند.

 کیفیت شواهد:

به دلیل نبود مطالعات مناسب و نگرانی نسبت به وجود جهت‌گیری در مطالعات، شواهد موجود کیفیت بسیار پایینی دارند. در نتیجه به‌دلیل عدم توانایی در مقایسهٔ اثر کلرهگزیدین با دارونما (جایگزین غیر فعال کلرهگزیدین) و زمانی که درمانی صورت نمی‌گیرد، نمی‌توانیم نتیجه‌ای قطعی در رابطه با اثر کلرهگزیدین در جلوگیری از پوسیدگی در کودکان و بزرگسالان داشته باشیم . انجام تحقیقات در زمینهٔ استفاده از کلرهگزیدین در جلوگیری از پوسیدگی دندان ضروری است. تحقیقات آینده باید هر دو نوع دندان شیری و دائمی را شامل شوند و همچنین به محصولات دیگر حاوی کلرهگزیدین نظیر خمیردندان و دهان‌شویه که در خانه استفاده می‌شوند، توجه شود.

 

خلاصهٔ یافته‌ها

مقایسهٔ وارنیش کلرهگزیدین با دارونما برای پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان و نوجوانان
بیمار یا جمعیت: کودکان و نوجوانان

مکان: مدرسه، پرورشگاه یا درمانگاه دندان‌پزشکی

مداخله: وارنیش کلرهگزیدین

مقایسه با: دارونما

نتایج خطرات گویای مقایسه‌ای* (۹۵٪ CI) اثر نسبی (۹۵٪ CI) تعداد شرکت‌کنندگان (مطالعات) کیفیت شواهد (براساس شاخص GRADE) توضیحات
خطر فرضی خطر متناظر
دارونما کلرهگزیدین
پوسیدگی در دندان‌های شیری (پیگیری ۲۴ ماهه) دو کارآزمایی با مشکل واحد آنالیز وجود داشتند. داده‌ها تأییدکننده یا تکذیب‌کننده نبودند.
پوسیدگی در دندان‌های دائمی (DMFS) (۳۰ تا ۳۶ ماهه)

 

نتایج بالاتر پوسیدگی بالاتر را نشان می‌دهد

میانگین افزایش در گروه شاهد ۵.۸۲ بود۱ افزایش در گروه مداخله ۰.۵۳ بیش‌تر بود (۱.۵۳ بیش‌تر تا -۰.۴۷ کم‌تر) ۶۹۰ (۲) ⊕⊝⊝⊝

بسیار ضعیف۲

وارنیش کلرهگزیدین با غلظت ۱۰٪ وارنیش و ۴۰٪ وارنیش

 

سه کارآزمایی دیگر برخی داده‌های غیر قابل استفاده را ارائه دادند که هیچ شواهدی برای تأیید یا تکذیب فواید در بر نداشتند۳

سطح استرپتوکوکوس موتانس افزایش‌یافته بیش از ۴ همراه با غربالگری پوسیدگی (۶ تا ۳۶ ماه) ۶۲۰ در ۱۰۰۰ مورد۴ ۵۷۷ در ۱۰۰۰ مورد (۴۹۶ تا ۶۶۴) RR برابر با ۰.۹۳ (۰.۸۰ تا ۱.۰۷) ۴۹۶ (۱) ⊕⊝⊝⊝

بسیار ضعیف۵

وارنیش کلرهگزیدین با غلظت ۱۰٪

 

دو مطالعهٔ دیگر داده‌های غیر قابل استفاده ارائه دادند که هیچ شواهدی برای تأیید یا تکذیب فواید در بر نداشتند۶

اثرات جانبی     یک مطالعه گزارش کرده بود که هیچ اثر جانبی‌ای مانند زخم یا تغییر رنگ دندان‌ها وجود ندارد. یک مطالعه گفته بود که «اثرات جانبی به دلیل درمان کلرهگزیدین یافت نشد».
اساس و مبنای خطر فرضی (مثلاً میانهٔ خطر گروه کنترل در مطالعات) در پانوشت ارائه شده است. خطر متناظر (و فاصلهٔ اطمینان ۹۵٪ آن) براساس خطر فرضی در گروه مقایسه و اثر نسبی در مداخله (و ۹۵٪ CI آن) است

CI: فاصلهٔ اطمینان

GRADE: نمرات شواهد گروه کاری

با کیفیت بالا: بسیار بعید است که تحقیقات بیش‌تر به تغییر اطمینان ما به برآورد اثرات بینجامد

با کیفیت متوسط: تحقیقات بیش‌تر به احتمال زیاد تأثیر مهمی بر اطمینان ما به برآورد اثر دارد و ممکن است این برآورد را تغییر دهد

با کیفیت پایین: تحقیقات بیش‌تر به احتمال بسیار زیاد تأثیر مهمی بر اطمینان ما به برآورد اثر خواهد داشت و به احتمال زیاد این برآورد را تغییر می‌دهد

با کیفیت بسیارکم: ما در مورد برآورد بسیار نامطمئن هستیم

۱. در دو کارآزمایی‌ای که این نتیجه را ارزیایی کرده بودند، افزایش DMFS در گروه شاهد ۵.۲۵ و ۶.۳۹ با میانگین ۵.۸۲ بود. این مقدار به‌عنوان افزایش پوسیدگی به میزان متوسط در نظر گرفته شد.

۲. ما کیفیت شواهد را به‌دلیل خطر جهت‌گیری (به‌صورت کلی خطر جهت‌گیری بالا و ناواضح) و عدم پیوستگی کاهش دادیم.

۳. نتایج منعکس‌شده در ۳ مطالعهٔ باقی‌مانده (دارای خطر جهت‌گیری بالا) با ۶ تا ۲۴ ماه پیگیری و غلظت کلرهگزیدین ۱٪ و ۱۰٪ نتایج پوسیدگی را در دندان‌های دائمی گزارش می‌کرد که نمی‌توانست در متاآنالیز داخل شود.

۴. در تنها کارآزمایی‌ای که این نتیجه را به‌عنوان غلظت بالا یا پایین استرپتوکوکوس موتانس ارزیابی می‌کرد، شیوع غلظت بالای استرپتوکوکوس موتانس در گروه دارونما ۶۲٪ بود.

۵. ما کیفیت شواهد را به‌دلیل خطر جهت‌گیری (به‌صورت کلی خطر جهت‌گیری بالا و ناواضح)، عدم دقت و ناپیوستگی کاهش دادیم. نتایج استرپتوکوکوس موتانس به‌عنوان میانگین سطح استرپتوکوکوس موتانس یا غلظت بالا یا پایین گزارش شده بود.

۶. نتایج مبهم در ۲ مطالعهٔ دیگر (دارای خطر بالای جهت‌گیری) با ۶ تا ۲۴ ماه پیگیری و غلظت کلرهگزیدین ۱٪ و ۱۰٪ نتایج پوسیدگی را در دندان‌های دائمی گزارش می‌کرد که نمی‌توانست در متاآنالیز داخل شود.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.