دندان و نابرابری اجتماعی: از گذشته تا کنون

0
557

نویسنده: پرفسور ریچارد وات

ترجمه: احمد صوفی محمودی، وحید رواقی


 

پرفسور ریچارد وات، استاد سلامت دهان دانشگاه لندن است. وی به بهانهٔ برگزاری نمایشگاهی با عنوان «دندانها[۱]» در لندن یادداشتی در مجله معروف «لنست[۲]» منتشر کرده است که در آن سلامت دهان را نشانگر جایگاه اقتصادی و اجتماعی معرفی می‌کند. این یادداشت در ماه ژوئن (خرداد) در این مجله منتشر شده است.

 

دندان‌ها را نادیده نگیریم. با آن که بیماری‌های دهان تا حد زیادی قابل پیشگیری‌اند، اما بر اساس مطالعهٔ جهانی بار بیماری[۳] در سال ۲۰۱۳، پوسیدگی دندان شایع‌ترین بیماری مزمن در دنیاست. مشکلات شدید لثه نیز در جایگاه ششم قرار دارد. بیماری‌های دهان از دوران کودکی تا دوران پیری تأثیری منفی بر کیفیت زندگی و فعالیت اجتماعی دارند. درد، عفونت و مشکل در غذاخوردن و صحبت‌کردن، همه عواقب ناشی از بیماری‌های دهان است. درمان‌های دندان‌پزشکی هم برای افراد و هم نظام‌های سلامت گران قیمت هستند. برای مثال، در اتحادیهٔ اروپا، سالانه بیش از بیش از ۷۹ میلیارد یورو هزینهٔ درمان‌های دندان‌پزشکی می‌شود.

در حال حاضر نمایشگاهی با عنوان «دندان‌ها» از کلسکیون ولکام[۴] در لندن در حال برگزاری است که به بیماری‌های دهان به‌عنوان قلمرویی فراموش‌شده توجه کرده است. دو رویکرد اصلی این نمایشگاه عبارت‌اند از نابرابری‌های اجتماعی در سلامت دهان و روند تکاملی حرفهٔ دندان‌پزشکی از دوران آرایشگران خیابانی تا جایگاه یک تجارت کلان در حال حاضر.

در طی ۵۰ سال گذشته، پیشرفت‌های چشمگیری در سلامت دهان و دندان در کشورهای ثروتمند و همچنین در بسیاری از کشورهای با درآمد متوسط دیده شده است. البته این موضوع در کشورهای کم‌درآمد صدق نمی‌کند. در این کشورها، افزایش چشم‌گیر مصرف قند در غذاها و نوشیدنی‌های فرآوری‌شده منجر به افزایش میزان پوسیدگی شده است. به‌عنوان مثال، در سال ۱۹۶۸ در انگلستان، ۳۷٪ بزرگسالان هیچ دندان طبیعی‌ای نداشتند، در حالی که در سال ۲۰۰۹ این رقم به تنها ۶٪ کاهش یافته است. نمونه‌ای از این تغییر در سلامت دهان و دندان در خانوادهٔ من دیده می‌شود. مادر ۸۳ سالهٔ من تمام دندان‌هایش را در اوایل بیست‌سالگی‌اش کشیده بود و یک دست‌دندان کامل قبل از ازدواجش ساخته بود. اتفاقی که تا سال‌های ۱۹۶۰ میلادی در اسکاتلند عادی قلمداد می‌شد.

سلامت دهان بازتاب جایگاه اجتماعی و اقتصادی فرد در جامعه است.

امروزه بیماری‌های دهان و دندان به‌طور فزاینده‌ای به وضعیت اجتماعی و اقتصادی ارتباط دارند. بیماری‌های دهان و اثرات مرتبط با آن‌ها، از دوران کودکی تا دوران پیری، به وضعیت اجتماعی و اقتصادی شما وابسته است. در حال حاضر، نابرابری‌های اجتماعی-اقتصادی در سلامت دهان یکی از دغدغه‌های سیاست‌گذاران و کارشناسان سلامت جامعه در سراسر جهان است. نمایشگاه فعلی در کلکسیون ولکام در لندن نشان می‌دهد که نابرابری‌های ناعادلانه و غیر منصفانه در سلامت دهان و خدمات دندان‌پزشکی یک پدیدهٔ نوظهور نیست. نقاشی هولناک «توماس رونالدسون[۵]» نشان می‌دهد که در قرن ۱۸ میلادی دندان کودکان فقیر را می‌کشیدند و درون دهان افراد ثروتمند می‌کاشتند. تصویری وحشتناک که اختلاف طبقاتی و همچنین اولین پیشگامان ایمپلنت‌های دندانی را به نمایش می‌گذارد.

Transplanting of Teeth, Thomas Rowlandson, 1790/Wellcome Collection

موضوع نابرابری در این نمایشگاه با نشان‌دادن این که در قرن ۱۷ام و ۱۸ام میلادی تنها ثروتمندان به درمان‌های دندان‌پزشکی، از جمله دندان‌های گران‌قیمت از عاج فیل، دسترسی داشتند، ادامه می‌یابد. این در حالی است که افراد کم‌تر برخوردار باید برای بیرون‌آوردن دندان‌هایشان همچنان پیش آرایشگران جراح می‌رفتند. در طول قرن ۱۹ام و ۲۰ام میلادی، دانش و فناوری‌های نوین حرفهٔ دندان‌پزشکی کنونی را ایجاد کرد. یکی از نقاط قوت بخصوص مجموعهٔ «دندان‌ها»، تصاویری است که نشان می‌دهد حرفهٔ دندان‌پزشکی چگونه از آرایشگر-جراح‌های آهنگر و خیابانی به حرفهٔ وابسته به تکنولوژی پیشرفتهٔ کنونی تکامل پیدا کرده است. همچنین، در نمایشگاه «دندان‌ها» کتاب «جراح دندان‌پزشک[۶]» نوشته «پیر فوکارد[۷]» که در سال ۱۷۲۸ میلادی منتشر شد به نمایش گذاشته شده است. این کتاب، به‌عنوان اولین رسالهٔ علمی در مورد دندان‌ها، زمینهٔ رشد و نمود دندان‌پزشکی به‌عنوان یک حرفهٔ مستقل و قابل آموزش را فراهم کرد. این نمایشگاه تکامل تجهیزات دندان‌پزشکی، ظهور بی‌حسی و سایر پیشرفت‌های فنی در مراقبت‌های دندان‌پزشکی را نشان می‌دهد.

مجموعهٔ «دندان‌ها» برخی از چالش‌ها و تنش‌های دندان‌پزشکی مدرن را مورد توجه قرار می دهد. آیا دندان‌پزشکی عمدتاً یک حرفهٔ فنی و عملی است یا یک حرفه سلامت و متمرکز بر مراقبت و پیشگیری؟ چگونه انگیزه‌های سودآوری در دندان‌پزشکی مدرن با نقش مراقبتی به‌عنوان یک حرفه در حوزهٔ سلامت سازگار می‌شوند؟ چگونه می‌توان نابرابری در سلامت دهان را حل کرد و از دسترسی به مراقبت دندان‌پزشکی با کیفیت بالا و بر پایهٔ شواهد برای همهٔ افراد اطمینان حاصل کرد؟ آیا دندان‌پزشکی یک بخش اصلی نظام سلامت ملی بریتانیا است یا عمدتاً یک کسب‌وکار بخش خصوصی علاقه‌مند به درمان‌های زیبایی؟ انتخاب ماهرانهٔ تصاویر این مجموعه این سؤالات مهم را پیش چشم می‌آورند. موارد جالب دیگری نیز در این نمایشگاه به چشم می خورد، برای مثال: مسواک دسته‌نقره‌ای ناپلئون، دندان باستانی تزئین‌شده با سنگ یشم از تمدن مایا تا نامه به پری ‌دندان[۸]. این نمایشگاه برای کسانی که به تاریخ حرفه‌های سلامت یا به موضوعات اجتماعی، فرهنگی و سیاسی علاقه‌مند هستند می‌تواند مفید و آگاهی‌بخش باشد.

پیوند به مطلب اصلی: https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(18)31273-X/fulltext

 

پاورقی

[۱] Teeth

[۲] Lancet

[۳] Global Burden of Disease Study

[۴] Wellcome Collection

[۵] Thomas Rowlandson

[۶] Le Chirugien-Dentiste

[۷] Pierre Fauchard

[۸] Tooth Fairy، در برخی کشورهای غربی رایج است که بچه‌ها دندان‌های شیری خود را زیربالش می‌گذارند تا پری یا همان فرشتهٔ دندان به‌جای آن مبلغی پول بگذارد (رسمی مشابه بابانوئل در کریسمس).

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.