بررسی فیلم آموزشی «دندان‌درد»، اثر عباس کیارستمی

0
825

نویسنده: سروش صدر

لینک به وب‌گاه فیلم: http://www.kanoontolid.com/?p=1334

مشخصات کلی فیلم

نام فیلم: دندان‌درد (بهداشت دهان)

کارگردان: عباس کیارستمی

نویسنده: داریوش دیانتی

نوع: پویانمایی، زنده

موضوع: بهداشتی-آموزشی

قطع فیلم: ۱۶ میلی‌متری

مدت فیلم: ۲۶ دقیقه

تاریخ تولید: ۱۳۵۹

 

دندان‌درد یکی از فیلم‌های کوتاهی است که عباس کیارستمی با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ساخته است. موضوع این فیلم در مورد پسر بچه‌ای است که مسواک نمی‌زند، دندان‌درد می‌گیرد و به دندان‌پزشک مراجعه می‌کند و دندان‌پزشک به‌سمت دوربین یک سری توصیهٔ بهداشتی را بیان می‌کند. نسبت به کارهای دیگر کیارستمی و شاید در کنار «به‌ترتیب یا بدون ترتیب» وجه آموزشی فیلم به دیگر وجوهش می‌چربد و مانند «منم می‌خوام» یا «مشق شب» خبری از نگاه باریک‌بینانه و تعمیم مسئلهٔ کوچک به مسئله‌ای بزرگ‌تر نیست. با نمایش گذر روزها، کیارستمی تأثیر رعایت‌نکردن بهداشت و دندان‌درد متعاقب آن را در زندگی روزمرهٔ کودک و در انتها با تأکید بر سرزندگی و حضور فعال دانش‌آموز در کلاس، تأثیر سلامتی را نشان می‌دهد.

دوگانه‌ای که در آثار مشابه همیشه وجود دارد و این‌جا هم با تصویر نمادین سیب به عنوان نمادی از سلامتی پیوند می‌خورد. اما کیارستمی به نظر نمی‌رسد فیلم آموزشی صرف ساخته باشد. صحبت‌های با تپق و سکتهٔ دندان‌پزشک در کنار قاب ‌هایی که آزار دیدن پسرک زیر دست دندان‌پزشک را نشان می‌دهد (چقدر هم طبیعی در آمده و ارتباط حسی خوبی با من به‌عنوان یک دانشجوی دندان‌پزشکی برقرار کرد) و از همه غریب‌تر، پایان‌بندی‌ که دست دندان را به شکلی فتیشیزه به کودکانی که مسواک نمی‌زنند تقدیم می‌کند، شیشه‌خرده‌های کیارستمی در مواجهه با یک مسئلهٔ کاملاً آموزشی نشان می‌دهد. در ابتدای فیلم هم دوربین سه دفعهٔ متوالی روی لبخندهای پدر تأکید می‌کند و دندان‌های مصنوعیش را «سفید و سالم و مرتب» توصیف می‌کند، با وجود این‌که در ادامه از مشکل در غذاخوردن می‌گوید. از این رو، به نظر می‌رسد فیلم همزمان رعایت بهداشت و رعایت‌نکردن آن را تبلیغ می‌کند و دوگانهٔ متناقضی ایجاد می‌کند. به قول جرج فرانژو «سادیسم و طنز مستند را کمی از هدف بهداشتی‌اش دور می‌کند».

وجهٔ علمی مستند با تقریب خوبی هنوز هم قابل پذیرش است، هر چند که قسمت‌هایی از آن منسوخ شده است. مثلاً روش مسواک‌زدن چرخشی که دندان‌پزشک توصیه می‌کند، امروزه توصیه نمی‌شود و یا امروزه شواهدی مبنی بر تأثیر بیش‌تر مسواک‌زدن بعد صبحانه نسبت به قبل صبحانه وجود ندارد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.